Dominicus Gent

Viering van zondag december 2025 (zondag van Gaudete…)

ARMOEDE IN BELGIE (ACTIE WELZIJNZORG)

 

Goedemorgen en van harte welkom op deze derde Adventszondag.
Welkom jullie hier aanwezig in de Blaisantkerk, welkom jullie allen via de streaming met ons verbonden.
Meer dan ooit voelen we in de donkere dagen behoefte aan licht.
We steken de Paaskaars aan en stellen ons hierbij in de aanwezigheid
van de Opgestane, Licht en hoop voor ons leven.

Vandaag steken we de derde adventskaars aan.
Ze wil in ieder van ons de hoop aanwakkeren
op een samenleven in vrede en voorspoed voor allen.
Mag het licht ons aansteken tot geloof in wat goed is en
tot daden van solidariteit voor wie het moeilijk heeft
voor wie niet tot haar recht komt,
voor allen die gaan in het duister.

 De mensen die gaan in het duister,
die wonen in’t land van de dood,
zij zullen een licht zien stralen,
het hemelse morgenrood.

Zij zullen weer zingen van vreugde,
de angst en de nood zijn voorbij,
geen vijand marcheert door de straten,
de kinderen spelen weer vrij.

De stok die hen sloeg is gebroken,
geen mens wordt vertrapt of verdrukt.
Zij krijgen weer tijd van leven,
er is een begin van geluk!

Want er is een prins geboren,
met prachtige namen gekroond.
En Hij is de vorst van de vrede,
de God die bij mensen woont.

Hij brengt het leven op aarde
terecht in zijn koninkrijk.
De mens die gaan in het duister,
die worden de koning te rijk.

T. Hanna Lam M. Wim ter Burg

 

Lezing: Jesaja 35, 1-6

Laat de woestijn en het dorre land zich verheugen, de wildernis jubelen en bloeien,  2weelderig bloeien als de krokus; laat zij uitbundig juichen en jubelen. Zij wordt getoond met de glorie van de Libanon, de luister van de Karmel en de Saron. Dan zal men de glorie van Jahwe zien, de luister van onze God.  3Geeft de zwakke handen weer kracht, maakt sterk de bevende knieën.  4Zegt tot allen die radeloos zijn: `Houdt moed, weest niet bang, hier is uw God, Hij brengt de wraak mee, de goddelijke vergelding, Hij brengt u redding.’  5Dan worden de ogen van de blinden ontsloten en de oren van de doven geopend.  6Dan danst de kreupele als een hert en juicht de tong van de stomme. En water welt op in de woestijn, rivieren in het dorre land.  7Het verschroeide land wordt een meer, de dorstige grond een waterrijke fontein. Op de plaats waar jakhalzen lagen, groeien dan riet en papyrus.  8Daar komt een gebaande weg die de heilige weg zal heten. Geen onreine zal die betreden – die gaat zijn eigen weg -, geen dwazen dwalen er rond.  9Leeuwen zijn er niet en wilde dieren zullen er niet gaan, die zijn er niet meer te vinden. Alleen verlosten gaan erover;  10de verlosten van Jahwe keren erover terug; en met gejubel bereiken zij Sion, met een kroon van eeuwige vreugde getooid. Blijdschap en vreugde zullen terugkeren, kommer en gezucht zullen wegvluchten. 

 

Het is een prachtig beeld dat de profeet Jesaja ons voorhoudt. Het spreekt van harmonie met de natuur en van nieuwe kansen voor gekwetste mensen. Het biedt verademing na de conflicten en oorlogen die het land hebben geteisterd. De invallen van de Assyriërs hebben veel ellende veroorzaakt. De samenleving is ontwricht, mensen zijn gedeporteerd, de doden zijn niet te tellen. De opluchting die Jesaja brengt komt geen dag te vroeg. En toch. De geschiedenis liegt niet. Straks staat een nieuwe vechtersbaas voor de deur. Nebukadnesar, koning van de Babyloniërs kent geen genade. Opnieuw worden mensen gedeporteerd, de tempel in brand gestoken, mensen aan hun lot overgelaten. Het duurt niet lang voor het idyllisch beeld van Jesaja omslaat in een nieuwe ervaring van onheil en miserie.

Wordt het ooit beter? Nieuwe conflicten en oorlogen blijven aan de orde van de dag, eeuwen lang. Wordt het anders met Johannes de doper? Met Jezus van Nazareth? Het zijn de Romeinen die het in die dagen voor het zeggen hebben. Hun “pax Romana” kunnen ze maar handhaven door een harde repressie die het volk onder de knoet houdt. Maar ondanks alles kan de hoop niet worden gefnuikt. Het vuur is niet gedoofd. Dit verlangen leeft toch wel onder het volk. Ook Jezus deelt die verwachting. Enkele jaren later verkondigt een zekere Paulus uit Tarsus dezelfde droom. Er staat een nieuwe tijd voor de deur. Een wereld in vrede en gerechtigheid. Paulus is er van overtuigd. Hij gelooft dat Jezus niet in de dood is gebleven. Hij komt terug. Hij zal de definitieve overstap inluiden naar een nieuwe tijd. Hij is toch de gezalfde, de Messias. Maar Jezus van Nazareth wordt vermoord. De tegenkrachten blijken altijd weer sterker.

Dat is toch onze ervaring! Deze wereld is aan zichzelf overgeleverd. Er is geen goddelijke instantie die onze goede bedoelingen zal bevestigen. We leven in een wereld zonder god. Onze gebeden brengen geen verandering. Ze kunnen ons misschien enige rust schenken. Maar ze bewerken geen beëindiging van de oorlog, noch kunnen ze natuurrampen tegenhouden, evenmin als ze familieruzies kunnen oplossen.

Er is een strekking in de joodse traditie die probeert deze ondoorzichtige toestand zin te geven. Ze zegt dat God zich heeft terug getrokken uit de schepping. Hij doet dat om ruimte te maken voor de mens zodat hij in volle vrijheid zijn verantwoordelijkheid kan opnemen. Het heet dat God zich heeft terug getrokken tussen de coulissen van het wereldtoneel. De wereld is aan onze handen toevertrouwd. Er is geen Deus ex machina, geen stoplap die onze problemen kan oplossen.

Misschien is dit een beeld dat helpt een zin te vinden voor de verstrengeling van heil en onheil. Merkwaardig genoeg slaan mensen telkens weer de hand aan de ploeg. Het is alsof ze niet anders kunnen, alsof ze de drang naar vrede en gerechtigheid in hun leven willen verankeren. Alsof een vertrouwen hen over de drempel van angst en moeheid tilt. Mensen die geen vrede hebben met medemensen die aan hun lot worden overgelaten. Er zijn die merkwaardige initiatieven van medemenselijkheid die een kracht uitstralen die niet klein te krijgen is. Een innerlijke kracht die sterker is dan alle vormen van onverschilligheid.

Ook als we geen spoor vinden van god, er is een vertrouwen dat alle twijfel en aarzeling overwint. Dat toont zich in de inzet voor menselijke waardigheid. Voor respect voor elke mens, wie hij of zij ook is. Er is een vertrouwen dat sterker is dan alle doemdenken. Er is een dieper weten dan hetgeen onze ratio kan bevatten. Daarom is het de moeite waard de gedrevenheid die Jezus van Nazareth en Paulus bezielden toe te laten in de keuzes die we maken.

Dat is hetgeen die verborgen god tussen de coulissen mee beleeft. Jezus is de gestalte van diegene die we god noemen. Hij is de plaats waar we god vinden. Hij is geen almachtige heerser, maar dienstknecht van mensen, zoals Jezus de voeten wast van zijn leerlingen. Ook hij was gedreven door een grote droom. De droom dat hij trouw zou zijn aan de liefde die hij ook zelf ontvangen had. Om die kracht van liefde te vieren zijn we samen, in dank omdat we blijven geloven in de liefde die onder mensen mogelijk is. “De woestijn zal zich verheugen, de dorre vlakte vrolijk zijn”.

 

Lied van weg en omweg

Die mij getrokken uit de schoot
mij mens genoemd hebt en geëigend
mijn ogen wende aan het licht
mijn voeten zette dat ik stond
mij hebt doen weten dat ik gaan kon
dat ik zou komen waar Gij zijt
die als ik neerzit aan de kant
van weg en omweg, moe en dorstig,
mij overschaduwt met uw Naam
die toen ik neerlag in het stof
mij hebt omgeven met uw duister
dat geen gedierte mij verslond
die ongezien mij trekt tot U
U zal ik ongezien vertrouwen –
laat mij niet over aan mijzelf.
Die ongezien mij trekt tot U
U zal ik ongezien vertrouwen –
laat mij niet over aan mijzelf.

T. Huub Oosterhuis M. Antoine Oomen

 

 

Over solidariteit met armoede in België (actie Welzijnszorg)

De Vlaamse kerk verbindt deze derde adventszondag waarin het verlangen klinkt naar recht en vrede met de heel concrete actie van Welzijnszorg. Met de vraag naar solidariteit met mensen die in ons welvarend land ondanks de goed uitgebouwde sociale zekerheid, toch elementaire zorg missen. Mensen in armoede.

Armoede is in België helaas geen marginaal probleem. Voor 2,1 miljoen mensen mag er niets gebeuren of ze zakken weg in armoede. Met het vooruitzicht van het schrappen van de uitkering voor wie langdurig werkloos is, ziet het er niet goed uit. 12% van de Belgen moet leven met een inkomen lager dan het Europese minimum inkomen. Voor een alleenstaande is dat 1520 euro.

Dit jaar focust de Welzijnsactie op de gezondheidszorg. U herinnert zich misschien nog wel de slogan van enkele jaren geleden, 1998 al: Arm maakt ziek, ziek maakt arm. Mensen die in armoede leven, worden vaker ziek én leven korter. Er is berekend dat mensen met een lage socio-economische status, 10 tot 13,5 jaar minder lang in goede gezondheid leven dan mensen met een hoge socio-economische status.
De cijfers zijn alarmerend. Mijn excuses voor zoveel cijfers maar ze zijn wel hallucinant. Wie in een arme wijk woont: heeft 51 % meer kans op diabetes, loopt 2,5 keer meer het risico om langer dan een jaar uit te vallen door ziekte en stelt vaker preventieve zorg uit. Ze lopen 70% meer kans om drie jaar lang geen tandarts te zien.

Deze gezondheidsongelijkheid is geen kwestie van individuele keuzes, maar het resultaat van sociale, economische factoren. Daarom wil Welzijnszorg ons de ogen openen voor de moeilijke bijna onmogelijke keuzes waarvoor mensen in armoede voortdurend staan.
Waarvoor zou jij opteren ?
Een pijnlijke tand laten behandelen of de eindafrekening van de elektriciteit betalen?
Thuis blijven en uitzieken maar met inkomenverlies of ziek gaan werken en langer ziek blijven?
Met het gezin 1 week een lowbudget vakantie of een beugel voor één van de kinderen.
Een bril aankopen en voor de betaling van de huur uitstel vragen? Of de aankoop verder uitstellen?
We moeten allemaal keuzes maken maar gelukkig zijn ze niet van die aard dat ze onze gezondheid op het spel zetten.
Stel dat ik jullie zou vragen om te kiezen tussen nooit gezondheidsproblemen of nooit financiële problemen, wat zou dan ons antwoord zijn? Een onmogelijke keuze toch.
Wat kan en moet er gebeuren om te verhelpen dat de gezondheidszorg op 2 snelheden loopt?

Voor Welzijnszorg is het duidelijk dat daarvoor structurele hervormingen nodig zijn. Er moet geïnvesteerd worden in de levensomstandigheden van mensen want de beste én goedkoopste gezondheidszorg is preventie: voorkomen dat mensen ziek worden. Daarom moet gezondheid een doel zijn in alle beleidsdomeinen. Denk maar aan betaalbare kwalitatieve huurwoningen.
Daarnaast is toegankelijke kwalitatieve gezondheidszorg, zonder wachttijden op basis van inkomen belangrijk. Denk maar aan het onderscheid tussen geconventioneerde en niet geconventioneerde zorgverlening.
En zorg op maat. Dat veronderstelt inzicht in hoe armoede iemands mogelijkheden beïnvloedt en is een vraag naar begeleiding doorheen het complexe zorgsysteem.

Zoals elk jaar heeft Welzijnszorg een uitvoerig dossier opgebouwd rond deze problematiek. Dat is gratis te consulteren via hun website. Een echte aanrader. Door zorgvuldig te luisteren naar mensen in armoede komen we op het spoor hoe en wat er beter kan. Dat is het werk van de vele verenigingen waar armen het woord nemen. Zij ondersteunen niet enkel de mensen in armoede maar bieden ook goed onderbouwde beleidsadviezen om de noodzakelijke hervormingen door te voeren. Want de kloof tussen de arme en rijke gezinnen is in ons land groter dan in de andere Europese landen.

Wanneer wij in deze weken uitkijken naar de geboorte van het Licht, laat ons groeien in het geloof in een nieuwe wereld zonder armoede. Moge in ons de goede wil aangewakkerd worden om de handen uit de mouwen te steken. Dat we het niet opgeven aan te kaarten wat fout loopt en vastberaden verder zoeken hoe we de droom op een mooie toekomst voor allen waarmaken.

 

Voor mensen die naamloos,
Kwetsbaar en weerloos
Door het leven gaan;
ontwaakt hier nieuw leven:
wordt kracht gegeven;
wij krijgen een naam.

Voor mensen die roepend,
tastend en zoekend
door het leven gaan:
verschijnt hier een teken,
brood om te breken,
wij kunnen bestaan.

Voor mensen die vragend,
wachten en wakend
door het leven gaat:
weerklinken hier woorden,
God wil ons horen,
wij worden verstaan.

Voor mensen die hopend,
wankel gelovend
door het leven gaan:
herstelt God uit duister
Adam in luister:
wij dragen zijn naam.

T. Henk Jongerius M. Jan Raas
 

 

Tafeldienst

Gij die de stomgeslagen mond verstaat
van alle stervelingen die wij zijn
wij roepen U de naam toe van een man,
Jezus, de zoon der mensen, uw geliefde.

Nooit sprak een mens als hij, in hem
verstonden wij uw bestaan, de zin van ons bestaan.
Hij is uw woord geweest, hij heeft volbracht
alle gerechtigheid, een mens voor allen.

Om zijnentwil zie ons, dit uur bijeen.
Zie alle stervelingen van de wereld.
Waar onze doden zijn, verkoold, verwaaid,
vragen wij u – hebt Gij hen nog gezien?

Waarom genadeloos vernietigd worden
de armsten van de wereld uw geliefden;
waarom wij die met weinigen bezitten
wat allen toebehoort, uw woord niet doen,

geen wereld maken die in vrede is,
een nieuwe orde van gerechtigheid –
Gij die ons hebt gezegd wat leven is:
te doen wat goed is, recht, elkaar bevrijden.

Gij die dit woord ons ingegeven hebt,
een bron van kracht en moed en zeker weten,
Gij die het licht in ons geschapen hebt,
dat niet de duisternis ons overmeestert,

dat niet het laatste woord is aan de dood –
Gij die tot hier ons vasthoudt in het leven
Gij die ons afgestemd hebt op uw stem
Gij die ons hebt geschapen naar U toe.

Gij die ons zocht nog voor wij om U riepen
Gij die gezegd hebt dat Gij ons zult vinden –
wij roepen U de naam toe van uw mens,
Israël, deze aarde, uw geliefde.

T. Huub Oosterhuis M. Antoine Oomen

 

Onze Vader

Vredeswens
Mogen we ongeacht de omstandigheden niet ophouden ons zelf en elkaar vrede te wensen en zo het verlangen naar recht en liefdevol samenleven nooit het zwijgen laten opleggen. Moge er vrede met ons zijn.

Communie

Slotgebed

Onnoembare en Nabije
een licht voor ons uit,
een Woord dat ons opwekt en goed doet: zo zijt Gij!
Dat wij aangestoken worden door dit licht
en bevlogen raken van dit Woord.
Dat de kracht ervan ons heelt
en de vreugde erom ons vrij maakt. Amen.

(Sytze de Vries)

Slotlied: De tafel der armen

Wat in stilte bloeit, in de luwte van tuinen,
onder de hete zon, op de akker,
heeft Hij bestemd voor de tafel der armen.
Aardekracht, zonkracht is Hij, licht in mensen,
dat wij elkaar verblijden en doen leven,
brood van genade worden, wijn van eeuwig leven.
Maar die niets hebben, wie zal hen hier aan deel geven?
En die in weelde zwelgen en van niets weten,
wie zal hen naar gerechtigheid doen verlangen?
Aanschijn der aarde, wie zal jou vernieuwen?
Hij die alles zal zijn in allen, heeft ons bestemd om,
aarde, jouw aanschijn te vernieuwen.

T. Huub Oosterhuis M. Antoine Oomen