Dominicus Gent

Viering van Kerstmis 2025 

 

Hoor daarbuiten parapapapam
Een jongen met zijn trom parapapapam
Hij loopt daar door de nacht parapapapam
En, hij trommelt zacht parapapapam rapapapam
Voor het Koningskind parapapapam
Op zijn trom

Lieve baby parapapapam
‘k heb slechts mijn trommel mee parapapapam
Ik heb geen geld of zo parapapapam
Ik heb geen mooi cadeau parapapapam rapapapam
Maar ik speel voor jou parapapapam
Op mijn trom

Aan de hemel parapapapam
Eerst klein en eerst nog ver parapapapam
Verschijnt een heldere ster parapapapam
Het Koningskind is er parapapapam rapapapam
En ik speel voor hem parapapapam
Op mijn trom
Op mijn trom

 

 
Welkom aan elkeen hier bij ons in de Blaisantkerk, welkom aan de mensen die zich hier en nu met ons verbinden via het scherm.

Kerstfeest vandaag, hier bij ons en met zovelen. Het is een oud verhaal dat ons samenbrengt en in beelden weer toegang vindt. Bernard de Cock drukte het eerder zo uit :
“Nooit heeft het Kerstfeest mij verveeld, het herhaalde “Jezus is geboren”. Ik ervaar het steeds als zegen : in elk kind heeft God zichzelf verloren.”

We zijn blij dat de kinderen en hun ouders met ons meevieren vandaag. Zo worden oude woorden en beelden weer tot leven gewekt in warme verbondenheid. Laten we de Paaskaars aansteken met het Licht hier bij ons meegebracht uit Bethlehem, om ons in dat Groots Verbond te plaatsen.

En ook op de tafel van brood en wijn krijgen de lichtjes een vlammetje. Een Zalige Kerst aan elkeen. Laten we samen luisteren, bidden, vieren en zingen. 

 

Lied: Dit is de nacht van de zwervers (melodie: Herders hij is geboren)

Dit is de nacht van de zwervers, van zoekers naar een huis,
mensen speurend naar vrede. Wie geeft zijn vijand thuis?
Hoe komt een kind terecht, waar moet het neergelegd,
hoe zal het veilig gaan, wie reikt de vrede aan?

Waar is een plek voor de kleinen, waar gaan de armen voor?
Wie ontgrendelt de deuren? Wie breekt de tralies door?
Hoe komt een kind terecht, waar moet het neergelegd,
hoe zal het veilig gaan, wie reikt de vrede aan?

Heden is ons geboren, de mens die ruimte schiep,
die zolang hij mocht leven om recht en vrede riep.
Hij brengt de mens terecht, heeft toekomst aangelegd,
om veilig in te gaan, Hij reikt ons vrede aan.

T: Jan Opbergen M: Herders hij is geboren Bewerking: Carlos Desoete

 

Mijn kerststal

Als je enkele jaren na elkaar iets nieuws doet, dan wordt dat ook weer een traditie. Naast het slotlied met de slaginstrumenten ontstond er in de laatste jaren een nieuwe traditie in onze kerstviering. Namelijk dat iemand het verhaal van zijn/haar kerststal komt vertellen. Deze keer staat hier een speelgoed- kerststal.
Mijn keuze is op deze “Ostheimer” beelden gevallen omdat ze echt bedoeld zijn om mee te spelen. Ik herinner mij nog de frustratie uit mijn kindertijd dat ik de beeldjes in mama’s of oma’s kerststal absoluut niet mocht aanraken. Wie herkent dit gevoel? Daar staat een prachtige opstelling die zo aantrekkelijk lonkt naar de kinderhandjes. Maar o zo breekbaar.
Nee, Kerstmis moet voor onze kinderen en kleinkinderen tastbaar en beleefbaar worden. Dan blijft dat langer in hun geheugen hangen. Ze volgen geen godsdienstles op school, maar elk jaar spelen ze met deze figuren. Het gebeurt dan ook dat er een playmobil-ventje in het kribbetje ligt. Of dat de drie koningen met een auto op kraambezoek komen. Geen probleem.
De ontwerpster zegt “Het is alleen de fantasie van onze kinderen die leven blaast in de schijnbaar stijve houten figuren, waarvan de vorm en kleur met opzet zijn teruggebracht tot een essentieel minimum.”
De beelden die thuis op onze kast staan, hebben hier ook al op de tafel gestaan tijdens kerstvieringen in vorige jaren. Maar ze waren te klein. Niet echt zichtbaar in de kerk. Daarom heb ik ze zelf opnieuw gemaakt x2.
Ik hoop dat jullie het nu wel kunnen zien. Anders kom je na de viering maar dichterbij.

Vorige zondag, terwijl jullie kerstliederen zongen, waren er 10 kinderen hiernaast aan het voorbereiden voor deze viering. We oefenden het lied, we verdiepten het kerstverhaal en knutselden rond het thema: “Wat wensen en schenken we het Kind?”
Deze wensen schreven ze op een papiertje, stopten dat in een klein doosje en maakten er cadeautjes van. Ze hangen nu in de boom.
Ik lees nu deze wensen voor baby Jezus. Wij grootouders deden natuurlijk mee.

Een lief poesje dat een goed leven heeft.
Lief samenspelen met mijn broertje
Kleren voor arme mensen
Een kaars om te herdenken
Speelgoed voor alle kinderen
Een trekdier voor zijn kar
Dat er geen oorlog meer is
Een dekentje voor warmte
Melk om het kind te voeden
Geld om middelen te hebben om zijn werk te kunnen doen
Geneesmiddelen
Sandalen om veel te wandelen
Dat Jezus nooit doodgaat
Vrienden om hem te steunen
Een kaars om mee te bidden
Dat Jezus’ boodschap in de harten van onze kinderen mag leven en warm wordt gehouden*
Wensen voor warmte aan Jezus en zoetheid voor het kindje

 

   Lied van Maria

Schoot die niemand draagt. Aanvang woest en leeg.
Nog geen man kent mij, nog geen kind mijn naam.

Naar U klimt mijn ziel. Doe mij staan rechtop.
Geef mijn naam een klank dat ik mij herken.

Eerste Stem, roep mij uit mijn diensthuis weg.
Met Uw scheppingskracht overschaduw mij dat uw woord geschiedt.

Vreemde die mij vond, die mijn naam uitsprak
als een zegening uit wijd licht land.

Engel laat mij niet over aan mijzelf-
ga met mij tot waar alles is volbracht.

T: Huub Oosterhuis M: Mark Joly

De Kerstengel

De mensen die hier al enige Kerstvieringen meegevierd hebben, weten dat ik de gewoonte heb bij mijn overweging telkens in te zoomen op één specifiek aspect van het Kerstverhaal. Zo plaatste ik onder andere al Maria, Jozef, de herders, de os en de ezel en de ster in het voetlicht. Maar dat eindigt natuurlijk wel ergens, de beelden zijn niet onuitputtelijk en ik wil u ook niet onledig houden met een theologische beschouwing over pakweg het belang van het stro in de stal. En toch is er nog een figuur die al die tijd helemaal ten onrechte onderbelicht is gebleven en die meestal gevleugeld en musicerend ook in afbeeldingen van de kerststal terug te vinden is: de Kerstengel.

Die engel blijkt bij nader toezien een niet onbelangrijke rol te spelen in een aantal verhalen rond de geboorte van het kind. Hij (of zij, ik wil hier geen discussie heropenen over hun geslacht) duikt meermaals op in het evangelie van Lucas en ook dat van Matteüs, te veel om over toeval te kunnen spreken. Engelen komen vanouds voor in de christelijke, joodse en islamitische traditie en het woord engel is afgeleid van het oud-Grieks “angelos”, wat boodschapper betekent. Ze worden daarom door de verhalenvertellers ingezet om boodschappen van God aan de mens over te brengen.

Hoe we ons dat concreet moeten voorstellen, als iets fels en overdonderends, zelfs als iets beangstigends als we op de teksten mogen afgaan, of in een droom of misschien nog als een stil inzicht, dat zullen en kunnen we niet echt weten. We kunnen daarvoor alleen uit onze eigen ervaring putten. Je zou bijvoorbeeld in engelen kunnen geloven als wezens die er echt zijn, je kan het ook zien als een literaire stijlfiguur. Ik beschouw ze persoonlijk als een verzinnebeelding van diepe intuïtie, van geestkracht, van plotse momenten van ongekende zekerheid. Soms vallen ze ook ons te beurt, soms groeien ze langzaam, maar achteraf kunnen we wel zeggen: op dat moment is er iets veranderd, dan is er een nieuwe wending gekomen.

Zo ook gebeurt dat in de geboorteverhalen. Een aantal voorbeelden.
In het begin van het Lucasevangelie zendt God een engel naar Zacharias met de aankondiging dat hij en zijn vrouw Elisabeth een zoon zullen krijgen. Zacharias gelooft de engel niet. Hij wuift diens boodschap met rationele argumenten weg: hij en zijn vrouw zijn toch te oud om nog kinderen te krijgen. Het heeft geen zin om in zoiets absurds te geloven. De engel slaat Zacharias met stomheid, leidt hem letterlijk in de stilte. De man die de goede boodschap met zijn rationele argumenten overstemt, kan alleen tot andere gedachten komen wanneer hij zijn stem en zijn ideefixen laat verstommen en zich openstelt voor de nieuwe zachte impulsen die in zijn hart opkomen. Hij moet de vaste ideeën en vooroordelen laten varen en het nieuwe laten groeien. Zo komt hij tot inzicht.

Hoe anders is de houding van Maria, wanneer de engel haar aankondigt dat ze zwanger zal worden. Zij stelt zich open voor die boodschap en gaat in gesprek. Ze stelt vragen: “hoe kan dat gebeuren?”. De engel vertelt haar dat wanneer ze haar diepste goddelijke kern erkent, wanneer ze de kracht van de Geest in zich toelaat, er mogelijk wordt wat ze voor onmogelijk houdt. De engel zegt haar: “De kracht van de Allerhoogste zal je als een schaduw bedekken.”
Maria geeft zich daaraan over, zodat God door haar kan handelen. Ook wij mogen erop vertrouwen dat in elk van ons een goddelijk kind kan groeien, het goddelijke tot uiting kan komen als je de Geest in jou werkzaam laat worden. Dan lossen alle beelden op waarmee je te hoge eisen aan jezelf stelt of jezelf kleinmaakt. Het goddelijk kind in jou brengt je in contact met het beeld dat overeenstemt met jouw diepste wezen. Als dat gebeurt, bloeit nieuw leven op.

Bij Jozef verschijnt de engel in een droom. De engel legt hem uit dat hij Maria niet moet verlaten omdat ze niet zwanger is van een andere man, iets waar in de joodse wet de doodstraf op stond, maar dat dit deel uitmaakt van Gods plan. Jozef durft die boodschap en zijn intuïtie vertrouwen, ook al zou hij als rechtvaardige strikt de wet moeten volgen.
Hij kiest echter voor het leven van Maria en haar kind. Soms is het immers nodig om op te staan, de wet en het gebaande pad terzijde te schuiven en te kiezen voor het leven en de liefde. Dat is wat de engel hem duidelijk maakt. Ook Jozef geeft zich daaraan over.

Nog later in het verhaal verschijnt een engel aan een aantal herders die hun schapen hoeden. “Vandaag is jullie redder geboren”. Hun eerste reactie is vrees en angst. “Zij vreesden een grote vrees”, staat er. Misschien wel de vrees om het oude, het vertrouwde, maar neerdrukkende status-quo te moeten verlaten, dat van het proberen voldoen aan louter eigen behoeften en wensen. Daarin blijven hangen is altijd makkelijker dan in actie te moeten komen. Maar de engel heeft hoop en vreugde in hun harten gelegd. Die vreugde die hen overkomt, doet hen ontwaken uit de lethargie, zet hen in beweging, zet hen op weg: “Laten we naar Betlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is”.

Maar er gebeurde toen nog meer, want nadat die engel zijn aankondiging aan de herders gedaan had, verscheen een heel leger engelen, letterlijk staat er “een hemelse strijdschare”. Het lijkt wel oorlogstaal, taal waarvan we er dezer dagen te veel van moeten aanhoren. Maar niets is wat het lijkt: de engelen zingen “Eer aan God in den hoge en vrede op aarde aan mensen van welbehagen”. De wereldse oorlogsrethoriek wordt hier op zijn kop gezet, wordt belachelijk gemaakt. Als we eer aan God bewijzen, bewijzen we ook eer aan de goddelijke kern in elke mens. Als we het goddelijke centraal zetten in ons leven, komen we tot ons eigen centrum, aarden we, worden we echt mens. Een nieuwe geboorte, telkens opnieuw. We komen opnieuw tot leven, we komen tot vrede met onszelf.
De herders gaan inzien dat er naast de zwaarte van het leven en de problemen van alledag altijd een mogelijkheid is tot lichtheid, tot relativeren, tot niet alleen te hoeven vechten. Samen gaan ze op weg.

De engel zal in de geboorteverhalen nog een paar keer zijn opwachting maken: hij zal de drie wijzen uit het oosten inspireren om het kind te vrijwaren van vervolging door Herodes, en langs een andere weg terug naar huis doen keren. Wie immers ooit het goddelijke heeft ervaren, kan niet meer dezelfde wegen bewandelen, zijn leven is voorgoed veranderd.
De engel zal Jozef influisteren om te vluchten naar Egypte en later daarvandaan terug te keren, wanneer het terug veilig is voor het kind. De Kerstengel roept hem en ons hierbij op om het heilige in elke mens te koesteren en te beschermen.

Het zijn stuk voor stuk boodschappen, inzichten die ons tonen waar het met Kerstmis echt om gaat: in stilte zoeken naar nieuw goddelijk leven in onszelf, ons daaraan durven overgeven en de gebaande paden verlaten, op weg gaan met vreugde en lichtheid in je hart, beschermend wie dat nodig heeft, voorgoed veranderd en opnieuw geboren.

Mag ik je wensen dat de Kerstengel ook jouw pad af en toe kruist, dat Kerst ook in jou mag openbreken. Zalig Kerstfeest

  
Uit uw hemel zonder grenzen
komt Gij tastend aan het licht,
met een naam en een gezicht,
even weerloos als wij mensen.
Als een kind zijt Gij gekomen,
als een schaduw die verblindt,
onnaspeurbaar als de wind,
die voorbijgaat in de bomen.
Als een vuur zijt Gij verschenen,
als een ster gaat Gij ons voor,
in den vreemde wijst uw spoor,
in de dood zijt Gij verdwenen.
Als een bron zijt Gij begraven,
als een mens in de woestijn.
Zal er ooit een ander zijn,
ooit nog vrede hier op aarde?
Als een woord zijt Gij gegeven,
als een nacht van hoop en vrees,
als een pijn die ons geneest,
als een nieuw begin van leven.
T: Huub Oosterhuis M: Floris van der Putt
 

 Tafeldienst

Als wij weer het brood gaan breken
dat Gij, Heer, ons geeft,
leer ons dan met hem/haar te delen
die geen deel van leven heeft.

Als wij van de feestwijn drinken
die Gij, Heer, ons geeft,
leer ons dan om te gedenken
wie een lege beker heeft.

Als wij samen in de kring staan,
om wat Gij ons geeft,
leer ons dan om vast te houden
wie geen hand in handen heeft.

Als wij weer de lofzang zingen
om wat Gij ons geeft,
leer ons dan voor hem/haar te roepen
die geen stem meer over heeft.

Als wij zo de toekomst vieren
die Gij, Heer, ons geeft
leer ons dan vandaag te zorgen
voor wie zelfs geen morgen heeft.

T: Wim van der Zee M: Arie Eikelboom

 

Vandaag vieren we Kerstmis.
We vieren dat Jezus is geboren.
Hij kwam als een kind
om dicht bij ons te zijn
en ons te laten zien hoe we van elkaar kunnen houden.

Toen Jezus groot was,
zat Hij met zijn vrienden aan tafel.
Hij wilde dat zij Hem nooit zouden vergeten.

Jezus nam brood. Hij dankte zijn Vader, Hij brak het brood en zei:
“Neem dit brood en deel het met elkaar. Dit ben ik voor jullie. Ik ben er voor altijd voor jullie.”
Daarna nam Hij de beker met wijn. Hij dankte Zijn Vader opnieuw en zei:
“Neem deze beker en drink ervan. Dit laat zien hoeveel ik van jullie hou. Blijf dit samen doen en denk aan mij.”

Zo blijft Jezus bij ons net zoals op Kerstmis: als een teken van liefde, vrede en samen delen.

 

Onze Vader

Vredeswensen door de kinderen.  

Slottekst: VREDE

In de nacht wordt het stil,
de wereld houdt even op.
Een kind ligt te slapen, zo klein en zo zacht.

Hij brengt geen strijd,
geen hard geroep
maar vrede die groeit
in wat wij doen.

Waar handen elkaar vinden,
waar woorden zacht zijn,
daar wordt zijn vrede elke dag groter.

Neem die vrede mee
in je hart
in je huis
En laat haar beginnen
bij jou

Midden in de winternacht
(begeleid door allerlei instrumentjes, als het maar trommelt en rinkelt… 😉

Midden in de winternacht, ging de hemel open.
Die ons heil der wereld bracht, antwoord op ons hopen
Elke vogel zingt zijn lied, herders waarom zingt gij niet
Laat de citers slaan, blaast de fluiten aan
Laat de bel, laat de trom, laat de beltrom horen:
Christus is geboren!

Vrede was er overal, wilde dieren kwamen
Bij de schapen in de stal, en zij speelden samen.
Elke vogel zingt zijn lied, herders waarom zingt gij niet
Laat de citers slaan, blaast de fluiten aan
Laat de bel, laat de trom, laat de beltrom horen:
Christus is geboren!

Ondanks winter sneeuw en ijs, bloeien alle bomen,
want het aardse paradijs is vannacht gekomen.
Elke vogel zingt zijn lied, herders waarom zingt gij niet
Laat de citers slaan, blaast de fluiten aan
Laat de bel, laat de trom, laat de beltrom horen:
Christus is geboren!

Zie daar staat de morgenster, stralend in het duister
Want de dag is niet meer ver, bode van de luister
Die ons weldra op zal gaan, herders blaast uw fluiten aan
Laat de bel bim-bam, laat de trom rom-bom
Kere om, kere om, laat de bel-trom horen
Christus is geboren!

T: Harry Prenen M: Catalaans kerstlied