Dominicus Gent

Viering van zondag 18 JAN 2026

Van harte welkom op alweer de derde zondag van het nieuwe jaar, op ons wekelijkse samenzijn rond het leven van Jezus. Terwijl 2000 jaar later de wereld voorbij raast, duistere krachten opnieuw aan de macht lijken, kunnen we hier kracht en vertrouwen putten uit een eeuwenoude boodschap die steeds weer nieuw klinkt en uit de voorbeelden van solidariteit die we hier en nu mogen ontmoeten.
Laten we dan het niet te doven licht van de Paaskaars doen schijnen opdat trouw en waarachtigheid mogen bloeien.

We zingen voor zoveel mensen die dolen in het donker, die in het holste van de nacht (zonder elektricteit, in de kou, weggerukt van hun gezin…) naar een wonder verlangen. Dat zij en wij mogen weten: vrijheid wordt aan u verkondigd door een koning zonder macht. 

  
1. Al wie dolend in het donker
in de holte van de nacht
en verlangend naar een wonder
op de nieuwe morgen wacht:
Vrijheid wordt aan u verkondigd
door een koning zonder macht.

2. Onze lasten zal Hij dragen
onze onmacht tot ter dood,
geeft als antwoord op ons vragen
ons zichzelf als levensbrood.
Nieuwe vrede zal er dagen,
liefde straalt als morgenrood.

3. Tot de groten zal Hij spreken
even weerloos als een lam,
het geknakte riet niet breken
Hij bewaakt de kleine vlam:
hoort en ziet het levend teken
van een God die tot ons kwam.

4. Dor en droog geworden aarde
die om dauw en regen vraagt
dode mens die snakt naar adem
wereld die om toekomst vraagt:
zie mijn Zoon, de nieuwe Adam,
die mijn welbehagen draagt.

T: Henk Jongerius M: H.J.Gauntlett

 

Inleiding

Dit is de derde viering in een uitgewaaierde reeks waarin we stilstaan bij een psalm. Na Psalm 23 die vol vertrouwen zingt `de heer is mijn herder, aan niets ontbreekt het mij’ en psalm 55 die uit diepte van ellende een welhaast almachtige God angstig ter hulp roept, vinden we vandaag inspiratie in Psalm 72. Deze psalm wijst – met Gods hulp – naar een menselijke weg van diepe ellende naar een plek van echte vrede, waar ’trouw en waarachtigheid bloeien’.

De psalmist begint met een vraag aan God: om wijsheid voor de koning. Dat hij een herder mag zijn voor zijn mensen, voor het arme volk een rechtvaardige rechter, opkomend voor de misdeelden, recht doend aan de minsten der zijnen… Jammer genoeg is het niet zo moeilijk om een tegenvoorbeeld te vinden onder de vele `koningen’ wiens beeld en macht vandaag onze huiskamer binnenkomen. De column van Marc Reynebeau in de DS ging deze week onder de sprekende titel ‘politiek leiderschap in de fik’. De vrucht van de herderlijke aanpak is nochtans diep wenselijk: ‘dan dragen de bergen schoven van echte vrede’.

De psalm geeft duidelijk aan dat het lastig werken is om de weg naar gerechtigheid te banen. Opkomen voor de misdeelden betekent immers dat we ‘de machten die ons dwingen breken en binden’. Er zit een opdracht in. Je kan de macht niet ongestraft opvrijen, je moet durven opkomen tegen structuren en machtsdaden – op kleine en grote schaal – die het recht van rechtelozen in de weg staan. Die kritische stem en daad is er een die we steeds minder horen. Monsterlijke machtsgedrag wordt met de naam Daddy (Onze vader) vergoelijkt, en met andermans medailles bekleed. Het nobele woord ‘vrede’ wordt dan een farce van zichzelf, terwijl de rechtsgang voor de minsten onder applaus of zonder de democratische checks steeds verder teniet wordt gedaan.

Gelukkig zijn er door de eeuwen heen profeten en veel gewone mensen, die net als Jezus, die weg van gerechtigheid bewandelen, tegenstand van machthebbers trotseren en er uiteindelijk zelfs hun leven voor geven. Laat ons vanuit die wetenschap Psalm 72 zingen.

Aansluitend lezen we een passage uit het evangelie van Lucas waarin Jezus laat zien hoe hij stevig opkomt voor de kromgebogen vrouw en de deur opent voor al wie hulp nodig heeft op de sabbat.

Psalm 72 

REF: Voor kleine mensen is Hij bereikbaar,
Hij geeft hoop aan rechtelozen,
hun bloed is kostbaar in zijn ogen,
Hij koopt hen vrij uit het slavenhuis.

1. Hij zal opkomen voor de misdeelden,
Hij zal de machten die ons dwingen
breken en binden, Hij zal leven,
onvergankelijk als de zon. 

2. Zoals de dauw die de aarde drenkt,
zo zal Hij komen en in die dagen
zullen trouw en waarachtigheid bloeien,
zal er vrede in overvloed zijn. 

3. Dan dragen de bergen schoven van vrede
en de heuvels een oogst van gerechtigheid,
een vloed van koren, golvende velden
een stad rijst op uit een zee van groen

4. Zijn naam is tot in eeuwigheid,
zolang de zon staat aan de hemel,
Zijn naam gaat rond over de aarde,
een woord van vrede, van mens tot mens.

T: Huub Oosterhuis M: Tom Löwenthal

 

Evangelie: Lucas 13, 10-17 

Eens onderrichtte Jezus op sabbat in een van de synagogen, toen er plotseling een vrouw kwam die – bezeten door een geest – achttien jaar lang ziek was; zij was kromgebogen en kon zich in het geheel niet oprichten. Toen Jezus haar zag riep Hij haar bij zich en sprak: “Vrouw, ge zijt van uw ziekte verlost.” Hij legde haar de handen op en op hetzelfde ogenblik richtte zij zich op en zij verheerlijkte God. Geërgerd omdat Jezus op sabbat genas, nam nu de overste van de synagoge het woorden en sprak tot het volk: “Zes dagen zijn er waarop gewerkt moet worden. Komt u dus op die dagen laten genezen en niet op de sabbatdag.” Jezus gaf hem ten antwoord: “Huichelaars! Maakt niet ieder van u op sabbat zijn os of ezel van de voederbak los om hem naar de drinkplaats te voeren? En behoorde dan deze vrouw, – nog wel een dochter van Abraham – die niet minder dan achttien jaar lang door de duivel is gebonden, niet van die boeien bevrijd te worden op de sabbatdag?” Toen Hij dit zei stonden al zijn tegenstanders beschaamd. Maar heel de menigte verheugde zich over al de heerlijke daden die Hij verrichtte.

 

1 DE MENS IN ZIJN WAARDE ZIEN EN HERSTELLEN

Het is niet nieuw dat mensen uitgebuit worden, onmachtig gemaakt door oorlog, machtsstructuren waarbij een kleine elite het eigen heil boven dat van de gemeenschap stelt. Mensen die macht misbruiken om anderen klein, afhankelijk te maken en te houden door repressie, of het zo organiseren dat de maatschappij ordening het voor velen onmogelijk gemaakt wordt om een goed leven op te bouwen. We moeten maar eens rondom ons kijken om talloze voorbeelden te vinden.
Maar steeds zijn er mensen opgestaan die die structuren, die macht benoemd hebben. Die er tegen geprotesteert hebben of alternatieven zochten. Dat ze dat dikwijls met hun eigen leven bekochten is evenzeer bekend.

De psalm die we daarnet zongen geeft in die uitzichtloze situatie een perspectief van hoop: eens zal Jahweh komen om recht te doen aan kleine mensen, hen hun leven teruggeven en de machten die hen dwingen, breken en binden.

Uiteraard kende Jezus deze psalmen.
Hij had een speciale band met Jahweh die hij zijn Vader noemt. En vanuit dat vertrouwen en geloof wil hij terug naar waar het om gaat in een gemeenschap. Naar de kern van die Thora. Hij gaat daarmee wel in tegen geplogendheden, maatschappijvisies van zijn tijd. We zien in de evangelies hoe hij steeds de mens in zijn waarde zoekt: zieken, kinderen, vrouwen, hen bevrijdt van wat hen belet om ten volle mee te kunnen doen aan de maatschappij. Dat hij de strijd aanbindt met de machten die mensen klein houden. En vooral het misbruik van de macht van zijn religie. Hij neemt geen blad voor de mond, zegt waar het op staat en vooral, hij toont door wat hij doet wat die mistoestanden doen met mensen en hoe het anders kan.

Ook het verhaal van de kromgebogen vrouw van vandaag is zo’n voorbeeld. Je vindt het alleen bij Lucas.
Kromgebogen: je kan niet meedraaien in de maatschappij, je staat aan de kant, en je wordt gezien als een zondares, anders was je niet ziek. En daarenboven een vrouw, ze is niet van belang in de maatschappij, heeft geen rol in de religie. Jezus geneest haar, ze kan weer rechtop staan. Zij wordt opgericht tot wie zij is. Ze kan zelf mensen aankijken en aangekeken worden van mens tot mens. Ze kan vooruitkijken: een nieuwe toekomst ligt voor haar open. Jezus heeft haar bevrijdt van wat haar vastbond.

Maar dat gebeurt op een sabbat. Nu heb ik me laten vertellen door een Joodse vrouw dat de sabbat bedoeld is om je , vrij van bezorgdheden en werk, te kunnen focussen op je relatie met Jahweh en met je naasten. Om dat te bereiken zijn er verordeningen opgelegd: niet werken, je niet te ver verplaatsen… Maar soms worden die verordeningen, aanmaningen, het doel, en niet het middel. Als de leider van de synagoge Jezus daarop aanspreekt, haalt Jezus fel uit: wat is er belangrijk? Dat er bevrijd wordt, mensen weer kansen krijgen om te leven, toekomst krijgen of dat dit verhinderd wordt door het zich krampachtig vasthouden aan wetten? Waar staat de Thora voor?

De manier waarop Jezus keuzes maakte voor mensen vanuit die verbondenheid met zijn Vader, had een sterke aantrekkingskracht op mensen. Zij zagen daardoor dat het anders kan. Het is niet eenvoudig, het gaat niet vanzelf en er is geen God die de mensen plots transformeert tot sociale en religieus bewogen mensen,
Het is een oproep om wat misgaat te durven benoemen, om kritisch te kijken naar de samenleving. Dat is niet gemakkelijk, maar het is wel een weg om samen te bewandelen, te verkennen en te proberen. Dan wordt het een leven van bevrijding, waarop vooruitgekeken wordt naar de nieuwe schepping, Gods toekomst..

 

2 MILDHEID ALS WEG OM ZELF VREDE EN LIEFDE TE BRENGEN?

In psalm 72 wordt een visioen van vrede naar voren gebracht. De droom van een rechtvaardige wereld. Een plaats waar het goed om leven is voor iedereen!

Met deze nieuwjaarsdagen zei ik vaak “ik wens je elke dag iets toe waarmee je hart vrede, vreugde, veilig voelt”.

Hoe kan ik hier aan bijdragen? Hoe kan ik zelf vrede en liefde brengen?

Vaak staat mijn innerlijke criticus dit in de weg.
Dan hoor ik een stem van hoe ik er mooier zou kunnen uitzien (als ik bv mijn schoenen eens zou poetsen) of wat ik beter zou kunnen doen (bijvoorbeeld op tijd komen bij de voorbereiding van deze viering). Dan heb ik het gevoel niet te voldoen aan de verwachtingen – verwachtingen van de maatschappij, van anderen, van mezelf. Au.

Ook naar anderen toe komt er snel een veroordelende gedachte op.
Zo heb ik rond oudjaar een stilteretraite gedaan. Een week in groep zonder met elkaar te spreken, zonder gebarentaal, zonder oogcontact, met gezamenlijke meditaties. Nu zat er in deze groep een man die constant zijn neus – zijn loopneus – ophaalde. Het stoorde mij meteen. Ik dacht: “Wat een afleiding bij deze stiltemeditaties! Dacht hij niet aan de anderen? Was dat niet heel ongemanierd!?”
Omdat we de opdracht hadden gekregen om iedereen in zijn eigen energie te laten en niet te communiceren, kon ik het ook niet veranderen. Ik kon geen zakdoek aanbieden om hem aan te porren om zijn neus te snuiten.
Ik koos er dan maar steevast voor om op een plek te gaan zitten zo ver mogelijk van hem verwijderd, diametraal tegenover hem. Inwendig verwenste ik hem. De invulling hiervan laat ik aan jullie verbeelding over want die durf ik hier niet uit te spreken.
Om me er minder aan te ergeren, in een poging om de situatie te accepteren, stelde ik mij voor dat die snif bij hem hoorde. Zo werd het best iets grappig, het “hoekje dat er af was”. In mijn gedachten noemde ik hem ‘mijnheer snif’.
Een week lang heeft hij zijn loopneus opgehaald.
En eigenlijk was het best gezellig en mis ik die snif nu wel.
En eigenlijk is wat sniffen best okee, dat zullen de dokters in de zaal kunnen beamen.

Dit soort oordelen is van een andere orde dan het oordelen in situaties rond gerechtigheid. Maar het voelt voor mij als de kiem ervan.
Natuurlijk is het goed om kritisch te zijn, om een standpunt in te nemen en om lessen te trekken. Maar niet om de zweep boven te halen en af te straffen.

Door met mildere ogen te kijken – naar mezelf, naar anderen, naar mijn relaties, naar de wereld – voel ik meer connectie met de authentieke kern in mezelf en bij anderen. Het is een toegangspoort tot het goede leven waar trouw en waarachtigheid bloeien.

 

Psalm 42

Tussen droom en werkelijkheid staan wetten in de weg en praktische bezwaren. Zolang de wereld van gerechtigheid niet voor allen voltooid is blijft het iets om intens naar te verlangen. Dat wordt mooi bezongen in een oude bekende versie van psalm 42. We zingen het nog eens op de klassieke melodie van Zingt Jubilate.

Zoals een hert verlangt naar stromend water,
Zo heeft mijn ziel haar hoop op u gesteld.
Nu drink ik bij mijn brood mijn zoute tranen,
Ik ben een banneling, ik lijd geweld.

REF: Zoals een hert verlangt naar stromend water,
Zo heeft mijn ziel haar hoop op u gesteld.

Ik denk gedurig aan de blijde dagen
Toen ik met velen naar de tempel ging,
Onder gezang en klinkende cimbalen,
In het Jordaanland der herinnering.

REF: Zoals een hert verlangt naar stromend water,
Zo heeft mijn ziel haar hoop op u gesteld.

Ik denk bedroefd aan onze koele bergen
En onze wateren van zee tot zee,
In mijn verdriet, ik zal het niet verbergen,
Stromen uw wateren over mij heen.

REF: Zoals een hert verlangt naar stromend water,
Zo heeft mijn ziel haar hoop op u gesteld.

Inbreng gemeenschap

 

Klein Kerstlied – Licht is gekomen’

Licht is gekomen, een ster, een zon,
oeroude dromen gaan in ons om:
samenzijn, vrede, de leeuw en het lam.
Luister wat heden een aanvang nam.

Koning en herder, mensenzoon,
waak bij de ster en hoed de droom,
Licht is gekomen. Mens, heb geduld.
De oude dromen worden vervuld.

T. Frans Cromphout M. Jos VanPelt

 

Inleiding op het tafelgebed

Wij herdenken hier elke week Jezus van Nazareth, wat Hij voor mensen was en wat Hij heeft betekend: dat Gods bevrijdend gelaat in Hem zichtbaar werd.
dat Zijn woorden van hoop blijven zo gehoord;
dat zijn daden van gerechtigheid en goedheid aanstekelijk werken.
dat Zijn aanklacht tegen kwaad en onrecht ons onrustig maken.
En dat zijn keuze voor kleine mensen ook onze keuze wordt.

We doen dit in gemeenschap met allen ter wereld die in deze voetsporen gaan, en steken het kaarsje van solidariteit aan.
En we gedenken ook allen die ons voorgingen en ons opriepen om onrecht en verdrukking te bestrijden.

We zingen het tafelgebed uit in het lied

 

Als wij weer het brood gaan breken
dat Gij, Heer, ons geeft,
leer ons dan om hem/haar te delen
die geen deel van leven heeft.

Als wij van de feestwijn drinken
die Gij ,Heer, ons geeft,
leer ons dan om te gedenken
wie een lege beker heeft.

Als wij samen in de kring staan,
om wat Gij ons geeft,
leer ons dan om vast te houden
wie geen hand in handen heeft.

Als wij weer de lofzang zingen
om wat Gij ons geeft,
leer ons dan voor hem/haar te roepen
die geen stem meer over heeft.

Als wij zo de toekomst vieren
die Gij, Heer , ons geeft
leer ons dan vandaag te zorgen
voor wie zelfs geen morgen heeft.

T; Wim van der Zee M. Arie Eikelboom

 

Hem willen we hier ter sprake brengen
en blijven vertellen hoe hij- vlak voor zijn dood-
zijn leven samenvatte, toonde wie Hij was
en wie Hij wilde blijven zijn voor ons:

Hij nam het brood,
brak het, verdeelde het onder zijn vrienden en zei:

NEEM DIT BROOD EN EET ERVAN
DIT BEN IK
MIJN LEVEN
MEZELF VOOR U GEGEVEN
DOE DAT OOK

Hij nam een beker wijn in zijn handen , dankte en zei:
DIT IS DE BEKER VAN MIJN BLOED.
MIJN LEVEN VOOR U UITGEDEELD
DRINK ERVAN
EN DOE DAT OOK
WANT ZO WIL IK LEVEND BLIJVEN IN UW MIDDEN

In zijn geest bidden wij God,
dat de stroming die in dit gebaar gegroeid is
in ons mag verder gaan.
Dat het teken dat we hier gesteld hebben
werkelijkheid mag worden in ons dagelijks leven.
Laat in ons leven hoopvolle tekenen van uw bevrijdende toekomst zichtbaar worden,
uw droom gebeuren.

 

Onze Vader

Vredeswens
Wensen we elkaar toe dat we mild mogen zijn voor onszelf en voor elkaar; dat we onze ‘krommigheden’ meer mogen tonen en dat we met meer liefde onze ‘kleine kantjes’ mogen omarmen.
Wensen we elkaar en alle mensen ter wereld toe dat we ons intern leiderschap durven volgen en dat we steeds de hand reiken naar onze medemensen in nood, ook wanneer dit ingaat tegen een extern leiderschap.
Wensen wij elkaar deze vrede toe.

Communie

Slotgebed

In een bewerking van de psalmen heeft Jos Van Pelt volgend gebed toegevoegd bij psalm 72 ‘Vrede – een visioen’:

JIJ, die mij vervult van jouw dromen,
mij die liever denkt ‘dromen zijn bedrog’,
roep jij mij?
Om aan armen een blijde boodschap te brengen,
om gevangenen vrijheid voor te spiegelen,
om vrede te bevorderen in elk geval,
om te blijven vergeven en niet te oordelen.
Moge jouw visioen in mij winnen aan kracht,
moge jouw koninkrijk komen,
vervul ons van jouw heilige naam: ‘ik zal er zijn’
zonder einde.

(uit: …mij, Jouw vondeling – 150 seculiere psalmen _ Jos Van Pelt)

 

Slotzang : De tafel der armen

Wat in stilte bloeit, in de luwte van tuinen,
onder de hete zon, op de akker,
heeft Hij bestemd voor de tafel der armen.

Aardekracht, zonkracht is Hij, licht in mensen,
dat wij elkaar verblijden en doen leven,
brood van genade worden, wijn van eeuwig leven.

Maar die niets hebben, wie zal hen hieraan deel geven?
En die weelde zwelgen en van niets weten,
wie zal hen naar gerechtigheid doen verlangen?

Aanschijn der aarde, wie zal jou vernieuwen?
Hij die alles zal zijn in allen heeft ons bestemd om,
aarde, jouw aanschijn te vernieuwen.

T: Huub Oosterhuis M: Antoine Oomen