Dominicus Gent

Viering van zondag 17 augustus 2025 

‘De Schaamte voorbij’
 

Goede morgen iedereen, hier én de mensen die via stream de viering thuis volgen.

De vakantie is al driekwart achter de rug maar we hebben deze viering gebaseerd op een activiteit tijdens de Gentse feesten.

Bij het voorbereiden trok een artikel in de krant onze aandacht. Ergens in Gent was er een ‘schaamtekamer’. Mensen die met enige gêne of schaamte iets anoniem kenbaar willen maken en de last van dit “geheim” kwijt wilden, waren welkom. Achteraf kon men dat bericht dan door een anonieme stem laten voorlezen.

Een interessant initiatief dat heel veel bezoekers gesmaakt hebben. Want zeg nu zelf: waar kan je heen met iets dat gênant op je ziel rust? Vroeger kon je langsgaan bij een biechtvader, maar met de jaren is dit gebruik verwaterd. Lara Taveirne noemde de biechtstoel deze week tijdens haar filosofische wandeling voor KLARA in de Moeren: ’een kleine plaats waar je je geheimen kwijt kon’. En nu experimenteerde men met succes in Gent met ‘iets dergelijks’.

Waarom kan het deugd doen je schaamte in woorden om te zetten?  
Schaamte is een fascinerende emotie die we allemaal wel eens voelen. Of het nu gaat om blozen na een gênante blunder of het knagende gevoel dat je niet goed genoeg bent, schaamte is overal.
Het is een soort inwendige waarschuwing voor ons gedrag, een gevoel dat we vaak verdringen omdat we er ons zo veiliger bij voelen. Dit is een belangrijke reden waarom het zo moeilijk is schaamte los te laten door er alleen maar mentaal te denken.

Laten we er samen over nadenken tijdens deze viering.

Maar eerst steken we de Paaskaars aan om onder het licht van die Ene samen te komen.

 

Schaamtefragmenten uit O.T. en het evangelie

Zelf ben ik er dus niét geraakt, in die schaamtekamer, de Shame Room van de Gentse Feesten. Bezoekers konden er anoniem ‘een schaamte’ opschrijven en in een brievenbus steken (‘doneren’). Of ze konden de schaamte van iemand anders voorlezen voor de camera en de emotie zo wat ‘adopteren’. Iemand die iets schaamtelijks had ‘gedoneerd’ voelde iets optimistisch toen hij het had uitgeschreven. Het is toch ‘ns iets andere dan opkroppen. “Misschien kan ik mijn gevoelens nu met zorg proberen te dragen?”, zei hij de journalist van DS.

Een schaamte die werd prijsgegeven: Ik heb op de lagere school iemand bewust gepest. Dat weet ik nog heel goed. Ik was er niet trots op: het voelde toen al naar en verkeerd. Hoe ouder ik werd, hoe meer spijt ik kreeg. Nu is die persoon een van mijn beste vriendinnen.
Ik durf er niet over te praten met haar. Onze vriendschap is misschien een onuitgesproken vergiffenis, maar daar ben ik niet zeker van, dus ik zwijg erover.

Ik dacht na over schaamte in de Bijbel en het evangelie. Bij het thema denk ik automatisch aan het scheppingsverhaal: Gen. 3, 7-11. Die schaamte lijkt me toch verschillend van die waarvan sprake in die van de ‘schaamtekamer’. Of is er toch een verband? ‘Naakt zijn’ wordt toch ook in het gewone taalgebruik gebruikt als ‘in zijn blootje staan’; iets gedaan hebben waarvoor men zich schaamt en dat willen verbergen. In Gen. 3, 21 bedekt God die schaamte.

Toen gingen hen beiden de ogen open en merkten ze dat ze naakt waren. Daarom regen ze vijgenbladeren aan elkaar en maakten er lendenschorten van. Toen de mens en zijn vrouw God, de Heer, in de koelte van de avondwind door de tuin hoorden wandelen, verborgen zij zich voor hem tussen de bomen. Maar God, de Heer, riep de mens: “Waar ben je?”. Hij antwoordde: “Ik hoorde U in de tuin en werd bang omdat ik naakt ben; daarom verborg ik me.” “Wie heeft je verteld dat je naakt bent? Heb je soms gegeten van de boom waarvan ik je verboden had te eten?”

De ‘schaamtekamer’ staat dicht bij onze biechtstoel van vroeger en wordt in dat artikel ook als dusdanig geduid. Het bevrijdend gevoelen om wat men misdeed aan een vertrouwenspersoon te mogen meedelen. Dan moeten we het eerder zoeken in Lc. 7, 36-50. Een vrouw die met haar zondigheid bij Jezus komt en die erkent. En Jezus die haar in haar schamelheid onvoorwaardelijk aanvaardt, omwille van haar liefde.

Eén van de Farizeeën nodigde hem uit voor de maaltijd, en toen Hij het huis van de Farizeeër was binnengegaan, ging hij aan tafel aanliggen. Een vrouw die in de stad bekendstond als zondares had gehoord dat hij bij de Farizeeër thuis zou eten, en ze ging naar het huis met een albasten flesje met geurige olie. Ze ging achter Jezus staan, aan het voeteneinde van het aanlig-bed; ze huilde en zijn voeten werden nat door haar tranen. Ze droogde ze met haar haar, kuste ze en wreef ze in met de olie.
Toen de Farizeeër die hem had uitgenodigd dit zag, zei hij bij zichzelf: als Hij een profeet was zou Hij weten wie de vrouw is die Hem aanraakt, dat ze een zondares is. Maar Jezus zei tegen hem: “Simon, ik heb je iets te zeggen.” “Meester, spreek!”, zei hij. …
Toen draaide Hij zich om naar de vrouw en vroeg aan Simon: “Zie je deze vouw? Ik ben in jouw huis te gast en je hebt me geen water voor mijn voeten gegeven; maar zij heeft met haar tranen mijn voeten natgemaakt en ze met haar haar afgedroogd. Je hebt me niet begroet met een kus; maar zij heeft, sinds ik hier binnenkwam, onophoudelijk mijn voeten gekust. Je hebt mijn hoofd niet met olie ingewreven; maar zij heeft met geurige olie mijn voeten ingewreven. Daarom zeg ik je: haar zonden zijn haar vergeven, al waren het er veel want ze heeft veel liefde betoond; maar wie weinig wordt vergeven, betoont ook weinig liefde.” Toen zei hij tegen haar: “Uw zonden zijn uw vergeven.”

Ik las in de krant een artikel over Ursula von der Leyens overeenkomst met Trump. Ook daarin is er sprake van schaamte. Maar dan over de schaamte die onderwerping (aan Trump) met zich meebrengt. Dat is nog iets anders dan beschaamd zijn om wat men verkeerd deed of om het schaamtegevoel bij naaktheid. Als ik dan denk aan iets uit het evangelie dat daarmee te maken heeft, dan kom ik uit bij de parabel van de Verloren Zoon. Wanneer hij de varkens moet hoeden voelt hij zich vernederd. En pas vandaar komt hij tot schaamte over zijn gedrag tegenover zijn vader.
De verloren zoon stond figuurlijk in zijn blootje. Maar dat kan een aanleiding zijn tot verbetering of verandering. Het kan ook een tegenovergestelde reactie uitlokken; zelfmoord als gevolg van schaamte. Wat ook in onze tijd gebeurt, bijvoorbeeld na zedenfeiten.

Schaamte die leidt tot ‘bekering’, om een Bijbelse notitie te gebruiken, moet gestimuleerd worden. Zo kunnen we beschaamd zijn om wat zich in Gaza afspeelt. We beseffen onze medeverantwoordelijkheid en nemen deel aan initiatieven om die schande te stoppen.
Van de schaamte voorbij naar ‘voorbij de schaamte’.

Ik wil eindigen met het blaadje van de Druivelaar van vorige week zaterdag… Niet dat dit hier regelmatig bron van inspiratie vormt maar we waren toch aangenaam verrast door het citaat en nog meer verrast van wie het kwam. Voor ik dat verklap wil ik meegeven dat wij hopen dat u straks met volgend aanvoelen de schaamtekamer mag verlaten:

Onze diepste angst is niet dat we ontoereikend zouden zijn. Onze diepste angst is juist onze niet te meten kracht. Niet de duisternis maar het licht in ons is wat we het meest vrezen. We vragen onszelf af: wie ben ik wel om mezelf briljant, schitterend, begaafd, geweldig te vinden? Maar waarom zou je dat niet zijn? Je bent een kind van God. Je dient de wereld niet door jezelf klein te maken. Er wordt geen licht verspreid als mensen om je heen hun zekerheid ontlenen aan jouw kleinheid. We zijn bestemd om te stralen, zoals kinderen dat doen. We zijn geboren om de glorie van God die in ons is, tot uitdrukking te brengen. Die glorie is niet slechts in enkelen aanwezig maar in elke mens. En als we ons eigen licht laten schitteren, schept dat voor de anderen de mogelijkheid om hetzelfde te doen. Als we van onze diepste angst bevrijd zijn, zal onze aanwezigheid anderen bevrijden.

 

Oefening

Wij gaan nu bij wijze van spreken de Schaamtekamer van onze kerk binnen… Is er iets dat aan u vreet, waarvoor u de slaap laat of toch in elk geval iets wat enige wrevel genereert, of een ervaring die u wilt delen. Wilt u dat uitschrijven? Is er een ‘schaamtemoment’ dat u van zich wilt afschrijven? Daarvoor is er dadelijk 10’ tijd. U kan dat aan een van de tafeltjes doen of op uw plaats. Er zijn 3 mogelijkheden met uw pennevruchten:
U schrijft het uit maar het blijft wel onuitgesproken en u ‘doneert’ het dadelijk in de rode doos.
Het wordt dan nooit door iemand gelezen want straks zal onze vuurmeester, Dirk, alle schrijfsels aan het vuur toevertrouwen.
Tweede mogelijkheid: u schrijft het uit en komt er straks mee naar de microfoon waar u het dan zélf leest of vertelt.
Derde mogelijkheid: u ‘doneert’ het in de groene doos waar het straks door iemand anders uit de gemeenschap wordt geadopteerd en (anoniem) voorgelezen.

We gaan nu schaamteloos de 10’-durende stilte in. We wensen u een bevrijdende tijd en hopen dat we met elkaar het vertrouwen delen om ons een klein beetje bloot te durven geven.
 

 
Blijf niet staan bij het verleden.
Klamp je niet krampachtig vast aan de tijd die is vergleden
aan het leed dat moest doorleden
aan het kleed dat niet meer past.

Open je ogen, je oren, je deuren.
Zie, er gaat iets nieuws gebeuren,
iets wat iedereen verrast.

(T Swagemakers – M Termont)

 

Tafeldienst 

Het is tijd om aan tafel te gaan. Sommigen hebben daarnet afstand genomen van een feit, een gebeurtenis die de ziel beroerde. Met deze bekomen vrijheid gaan we uitzien om brood te breken en wijn te delen.
Maar eerst steken we de kaarsjes aan in de doopvont, om de mensen die we verloren zijn en die de reis naar het eeuwig leven hebben ondernomen.
Onze aandacht gaat ook naar allen die hier niet aanwezig kunnen zijn, naar alle mensen die geen kracht meer hebben, lijden of onze vriendschap nodig hebben. Voor hen steken we het solidariteitskaarsje aan.
 
Onze Vader

Vredeswens 
Mogen we allen altijd en overal onszelf zijn en blijven. Geen muizenissen meer over schaamte of gêne.
Wensen wij dit elkaar toe en schenk de vrede aan een ander met een handdruk, een zoen of een liefdevolle blik.

Communie

 
Alleen
Ik schaam me wel eens
Voor mijn beperkingen
Omdat veel mensen niet begrijpen
Hoe het echt is.
Ze geven ongevraagd hun mening
En kwetsen me daarmee
Dat is meestal onbedoeld
Maar bij mij gaat het mis.
Ik sta niet sterk in mijn schoenen
Om alle kritiek op te vangen
Dus soms doe ik maar alsof
Of praat ik er omheen.
Ik zou willen da ik mezelf waardig vind
Dan zou ik er niet zo mee zitten
Door het gevoel dat ik niet goed genoeg ben
Voel ik mij verdrietig en alleen.