Dominicus Gent

Viering van zondag 16 augustus 2026

DE ‘MARIA-KRACHT’  

 

Gisteren vierden we het feest van Maria Tenhemelopneming. Maar vergeet even de zoetige standbeelden en de vrome laagjes glanzend vernis. Kijk dus even niet naar het beeld hier links van jullie. We kijken niet naar een onbereikbare heilige op een zwevend voetstuk, maar naar een jonge joodse vrouw van vlees en bloed.

Een vrouw die op het moment van een vreemd bericht, gebracht door een engel, niet wegliep voor de uitdaging. Een vrouw die onder het kruis moedig bleef staan bij de rauwe werkelijkheid van een stervende zoon.

We vieren rond een verhaal dat ons confronteert en uitdaagt.

Laten we deze viering beginnen door de paaskaars aan te steken, als symbool van het licht en de moed waarmee we in het leven mogen staan.

 

Openingslied : de lofzang Magnificat

Ik zing van ganser harte voor de Heer,
ben opgetogen om mijn God en redder.

Want hij had oog voor mij, zijn dienares,
maar wie ben ik dat Hij mij heeft gevraagd.

Nu mag ik mij voortaan gelukkig prijzen
dat Hij zo grote dingen aan mij deed.

En al eeuwen stemmen met mij in:
de Heer is machtig en zijn naam is heilig.

Iedere tijd opnieuw gaat zijn genade
naar allen die eerbiedig met Hem leven

Genade is zijn kracht, maar alle hoogmoed,
al onze eigenwaan, ontmaskert Hij.

Alle machthebbers stoot Hij van hun tronen,
arme kleine mensen maakt Hij groot.

Wie honger hebben geeft Hij overvloed
en rijken stuurt Hij heen met lege handen.

Altijd is Hij zijn volk nog trouw gebleven,
altijd bezorgd om Israël, ziijn dienstknecht.

Zo had Hij het beloofd aan onze vaderen,
aan Abraham en aan zijn volk, voorgoed.

T: Huub Oosterhuis / M: Rik Veelenturf

 

Eerste overweging
Maria, belichaming van openheid en ontvankelijkheid en verantwoordelijkheid

Ik heb het lange tijd lastig gehad met de Mariadevotie. Ik ben opgegroeid in de tijd van de evangelische kruistocht en het Marialegioen. Het was de tijd dat paus Pius IX de Mariadevotie een enorme boost had gegeven door de dogmaverklaring van de onbevlekte ontvangenis van Maria. Onbevlekt van de erfzonde! Pius IX had weliswaar een stel bisschoppen verwittigd dat hij die aankondiging zou doen, maar hij beschouwde het vooral als “zijn” dogma. We zijn dan in het jaar 1854. Voor hij onfeilbaar werd verklaard in 1870. Het wijst niet alleen op zijn bijzondere verering van OLVrouw, ook op de groeiende kracht van het pausschap in de turbulente 19e eeuw.

De “bedevaart” die ik als 16e jarige met de KSA naar Lourdes meemaakte betekende voor mij geen religieuze beleving. Integendeel. Veeleer een afknapper. De verschijningen van Maria aan de 14 -arige Bernadette Soubirous, waarbij Maria zou gezegd hebben “ik ben de onbevlekt ontvangene”: Ik geloofde er geen snars van, evenmin als ik onder de indruk was van de zogezegde wonderlijke genezingen. Even bizar vond ik het bronwater dat met hele flessen terug mee naar thuis werd gesleurd. Ik genoot veel meer van de uitstap naar de Cirque de Gavarnie, één van de spectaculairste plekken in de Pyreneeën. Dat stond gelukkig ook op de agenda.

Jaren later werd me toevallig een schilderij van de hand van Pieter Pourbus voor gehouden. Het tafereel toont de engel die de boodschap brengt dat Maria zwanger zal worden. Ze aanhoort de boodschap met enige verrassing, maar ze biedt geen weerstand. Integendeel. Het beeld toont op een subtiele manier een openheid die van haar afstraalt. Dat wordt nog versterkt door de duif als symbool van de heilige geest.

De straling van de duif is gericht op het oor van Maria. Nieuw leven wordt aangekondigd als vrucht van het luisteren. Nieuw leven: niet door mirakelen. Ook niet door eindeloos volgehouden paternosters. Maar door aandachtig luisteren. Wat is er niet gaande aan verwachtingen in haar joodse gemeenschap. Er doen zoveel geruchten de ronde. Er is sprake dat er een nieuwe koning komt. Een nieuwe David. Hij moet een einde maken aan de Romeinse bezetting. Er wordt ook gesproken over een profeet. Iemand die oproept tot oprecht geloof en vertrouwen. Iemand die geen blad voor de mond houdt, die de uitbuiting van arme mensen aanklaagt. Gedaan met weduwen en wezen die worden in de steek gelaten. Er zijn heel verschillende stemmen die zich laten horen. Ook voor haar blijven er allerlei raadsels hangen.

Maria stelt zich open voor de boodschap van de engel. Ze weet ook niet wat er allemaal te gebeuren staat, maar ze opent haar hart voor de boodschap dat er toekomst is. Ze is vooral bijzonder verrast door het goede nieuws over haar nicht Elisabeth. Als dàt mogelijk is, moet ze wel geloven wat de engel zegt.

Er gebeuren wondere dingen onder mensen. Maria en Elisabeth zingen een lied waarin ze hun dankbaarheid uitdrukken. Geen van deze twee vrouwen slaat op de vlucht, niet ergens weggestopt waar ze onvindbaar zijn.

Is het dan vreemd dat Maria door veel mensen als een reddende engel ervaren wordt. Zij en haar nicht Elisabeth zijn de belichaming van openheid en ontvankelijkheid en verantwoordelijkheid tegelijk. Hier komt geen goedkope vroomheid bij te pas. Integendeel. Maria straalt de kracht uit van een jonge vrouw die met vertrouwen in het leven staat.

Er zijn zoveel mensen die hoop vinden in de gestalte van Maria, vooral wanneer ze zelf voor onmogelijke situaties staan. Zoveel mensen op de vlucht zoals ook zijzelf op de vlucht gejaagd wordt met de pasgeboren Jezus door keizer Augustus met zijn volkstelling. Gezeten op een ezeltje met enkele schamele voorwerpen zonder te weten waar ze ergens terecht komen. Zoals er vandaag massa’s mensen onderweg zijn zonder have of goed. De beelden die we dagelijks te zien krijgen zijn hemeltergend.

Mensen die om welke reden ook ten einde raad zijn, zoeken een toevlucht, een plaats voor verademing. Voor hen kan Maria een echte compagnon de route zijn. Die stem heeft ze gehoord in haar gebed: Sjema, luister.

“Mij geschiede naar uw woord”. Het is de stap naar het handelen. Maria is een vrouw die herkenbaar is in zoveel mensen onder ons die hun oor te luisteren leggen waar ze onrecht ervaren of mensen kennen die in nood zijn. “Die hongeren overlaadt hij met gaven, en rijke zendt hij heen met lege handen.”

 

Bijbellezing 1 (Lucas 1:26-38 / annunciatie) 

In de zesde maand werd de engel Gabriël van Godswege gezonden naar een stad in Galilea, Nazaret, tot een maagd die verloofd was met een man die Jozef heette, uit het huis van David; de naam van de maagd was Maria. Hij trad bij haar binnen en sprak: ‘Verheug u, Begenadigde, de Heer is met u!’ Zij schrok van dat woord en vroeg zich af, wat die groet toch wel kon betekenen. Maar de engel zei tot haar: ‘Vrees niet Maria, want gij hebt genade gevonden bij God. Zie, gij zult zwanger worden en een zoon ter wereld brengen, die gij de naam Jezus moet geven. Hij zal groot zijn en Zoon van de Allerhoogste genoemd worden. God de Heer zal Hem de troon van zijn vader David schenken en Hij zal in eeuwigheid koning zijn over het huis van Jakob en aan zijn koningschap zal nooit een einde komen.’ Maria echter sprak tot de engel: ‘Hoe zal dit geschieden, daar ik geen gemeenschap heb met een man?’ Hierop gaf de engel haar ten antwoord: ‘De heilige Geest zal over u komen en de kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen; daarom ook zal wat ter wereld wordt gebracht heilig genoemd worden, Zoon van God. Weet, dat zelfs Elisabet, uw bloedverwante, in haar ouderdom een zoon heeft ontvangen en, ofschoon zij onvruchtbaar heette, is zij nu in haar zesde maand; want voor God is niets onmogelijk.’ Nu zei Maria: ‘Zie de dienstmaagd des Heren; mij geschiede naar uw woord.’ En de engel ging van haar heen.

 

 

Lied : Zuster maak mij zichtbaar

Zuster, maak mij eind’lijk zichtbaar,
noem vandaag mijn oudste naam,
noem mij wijze noem mij vrouw,
laat de poorten opengaan.

Zuster, kom op uw verhaal,
leg uw leven in uw woord,
zoveel is verkeerd gegaan,
omdat men u niet hoorde.

Zuster, krom hebt gij gestaan,
richt u op en roep uw wet
laat mij uit uw mond verstaan:
uw geloof heeft u gered.

T: Aleidis Dierick / M: Berre van Thielt

 

Bijbellezing 2 (Johannes 19:25-27 / Maria aan het kruis):

 

Terwijl de soldaten hiermee bezig waren (dobbelen om het gewaad van Jezus), stonden bij Jezus’ kruis zijn moeder, de zuster van zijn moeder, Maria de vrouw van Klopas, en Maria Magdalena. Toen Jezus zijn moeder zag en naast haar de leerling die Hij liefhad, zei Hij tot zijn moeder: “Vrouw, zie daar uw zoon.” Vervolgens zei Hij tot de leerling: “Zie daar uw moeder.” En van dat ogenblik af nam de leerling haar bij zich in huis.

 

Tweede overweging
De ‘Maria-kracht’: vrouwelijke kracht, liefde en doorzettingsvermogen

 

Laten we eerlijk zijn: wie in een gemeenschap als Dominicus Gent over Maria begint, voelt soms wat schroom. Denken we maar aan de discussie over het behoud van de Maria-afbeelding hier boven. Traditionele Mariadevotie staat immers ver af van de Bijbelse teksten. Veel van de dogma’s en het zoetige beeld van Maria als een onbereikbaar, sprookjesachtig ideaal stammen uit latere eeuwen. Niet zelden werd dat beeld gebruikt om vrouwen passief en volgszaam te houden.

Maar als we al die vrome laagjes vernis van Maria afschrapen, wat blijft er dan over?

Dan zien we een mens van vlees en bloed. Een vrouw die volmondig ‘ja’ zei tegen het leven, zoals we net hoorden van Ignace, maar ook een mens die de rauwe, onversneden realiteit van dat leven tot op de bodem moest leegdrinken.

Dat beeld bracht ons bij de tweede lezing van daarnet: Maria onder het kruis. Geen serene koningin met een gouden aureool, maar een moeder die kijkt naar haar stervende kind. Daar staat ze. Machteloos, gebroken, maar ze blijft staan. Ze loopt niet weg voor de pijn.

Wie die menselijke, rauwe werkelijkheid van Maria geniaal heeft gevangen, is de videokunstenaar Bill Viola. In de imposante St. Paul’s Cathedral in Londen hangt zijn video-installatie Mary. Wie verwacht daar een klassiek altaarstuk te zien, wordt verrast. Viola toont Maria niet als een statische heilige, maar als een universele vrouw in al haar levensstadia.

Op de schermen zien we een zwarte vrouw die haar kind zoogt te midden van de drukte van een moderne stad. We zien een vrouw die door een barre woestijn dwaalt en rust zoekt bij een kampvuur — een verwijzing naar vluchten, naar overleven. We zien de ontmoeting met haar nicht Elisabeth, vol liefde en verbondenheid. En ten slotte zien we haar in de houding van een Pietà: met de dood in haar schoot.

Viola trekt Maria weg uit het verre verleden en plaatst haar midden in onze tijd. Hij laat zien dat het goddelijke niet zweeft ergens boven de wolken, maar tastbaar aanwezig is in onze dagelijkse werkelijkheid. In het voeden, het dragen, het vluchten, het vieren en het rouwen. Voor Viola is Maria geen sprookje, maar de personificatie van vrouwelijke kracht, liefde en doorzettingsvermogen.

En dat is precies waarom onze wereld, vandaag meer dan ooit, Maria’s nodig heeft.

Niet in de vorm van passieve standbeelden, maar in de vorm van mensen die de ‘Maria-kracht’ belichamen:

We hebben Maria’s nodig die durven te blijven staan op de plekken waar het schuurt en pijn doet. Waar oorlog, onrecht of persoonlijk leed mensen breekt, hebben we mensen nodig die niet wegkijken, maar die trouw aanwezig blijven onder het kruis van een ander.

We hebben Maria’s nodig die schuilplekken creëren. Zoals de vrouw in de woestijn uit het boek Openbaring, die plek zoekt én krijgt. We hebben mensen nodig die een toevluchtsoord bieden aan wie op de vlucht is voor geweld of klimaatrampen.

We hebben Maria’s nodig die het leven blijven voeden. Mensen die, zoals de zogende moeder in de drukke stad, te midden van alle chaos en hektiek kiezen voor zorg, voor zachtheid en voor nieuw leven.

De hemel, zo laat Bill Viola ons voelen, is geen geografische plek waar Maria naartoe is gevlogen. De hemel is een staat van mededogen die wij hier op aarde kunnen bereiken.

Wanneer we elkaar ontmoeten met de oprechtheid van Maria en Elisabeth, wanneer we de moed opbrengen om bij de ander te blijven in hun donkerste uur, en wanneer we ons hart niet laten verharden door de rauwe werkelijkheid… dan wordt Maria universeel. Dan is ze niet alleen de moeder van Jezus, maar de spiegel voor ons allemaal.

Linken
https://www.stpauls.co.uk/martyrs-and-mary-by-bill-viola
https://www.alejandradeargos.com/en/bill-viola-mary-at-st-paul-s-cathedral/
https://www.youtube.com/watch?v=D74wg2prn5o
https://www.youtube.com/watch?v=TuD4JVFXXq8

 

 
Lied :  Tekenen van hoop 

Als hier of daar een vrouw wordt opgericht
En zich, rechtop gekomen warmt in licht,
Wordt weer een stukje schepping afgemaakt:
Zij is tot haar bestemming aangeraakt.

Als ergens eens, een man tot vrede komt
En zich niet langer in de strijd vermomt,
Dan weer is het de levenskracht die wint:
Hij durft het aan met zachtheid, als een kind.

Als in de buurt twee mensen samengaan
En elk het aandurft niet alleen te staan,
Dan wint de liefde weer van angst de strijd:
Zo komen mensen tot barmhartigheid.

Als wij hier samen delen onze kracht
En leren hoe de minste wordt geacht,
Dan bouwen wij weer verder aan het Rijk
En mogen daarmee zijn aan God gelijk.

T: Gea Boessenkool / M: Berre van Thielt

 

Uitnodiging aan de tafel  

De tafel brengt ons samen om het leven met elkaar te delen, ze is een teken van verbondenheid. Maar de tafel is ook teken van honger en eenzaamheid van mensen op de vlucht, mensen die niet als mens gezien worden.

We vieren het leven als een geschenk dat we dankbaar ontvangen voor de vreugde die we elkaar wensen en geven, maar ook de tafel die er niet is, mensen die bedolven zijn onder het geweld van zoveel oorlogen.

We gedenken in deze viering de moeder van Jezus om haar openheid en geloof in de toekomst die we mekaar delen en toch meestal afwezig weten.

We gedenken allen die ons zijn voorgegaan uit onze familiekring of de vrienden die we meedragen in ons hart: dat ze licht mogen brengen in onze duisternis en de hoop op toekomst open houden. Al onze lieve doden en allen ter wereld die de hoop op toekomst niet laten varen.

 
Gezegend zijt Gij, levende God 

Gezegend zijt Gij levende God
omwille van Hem de zoon van de mensen,
Gezegend zijt Gij levende God
omwille van Hem de zoon van de mensen,

woord en gestalte van uw heerlijkheid,
beeld en gelijkenis van uw trouw
woord en gestalte van uw heerlijkheid,
beeld en gelijkenis van uw trouw

die werd vernederd en gebroken,
die werd verheven in uw licht
die werd vernederd en gebroken,
die werd verheven in uw licht

die wordt gehoord die wordt geleefd
die komen zal in deze wereld
die wordt gehoord die wordt geleefd
die komen zal in deze wereld

die ons een nieuwe naam zal geven
die onze weg is door de dood
die ons een nieuwe naam zal geven
die onze weg is door de dood

die wij herkennen die wij verkondigen
hier in het breken van het brood.
die wij herkennen die wij verkondigen
hier in het breken van het brood.

T: Huub Oosterhuis M: Tom Löwenthal

 

Instellingsverhaal

In de nacht waarin hij werd overgeleverd
heeft Jezus aan tafel
een teken gegeven van zijn liefde tot het uiterste:

Hij nam brood in zijn handen
en dankte God die hij zijn vader noemde.
Dankend aanvaardde hij een gegeven man te zijn,
trouw in de liefde,
ook als het lichaam gebroken wordt.

Dan brak hij het brood
en deelde het uit aan zijn vrienden.
Neem en eet ervan, zei hij,
dit is een teken van mijn leven
dat voor jullie gegeven wordt.

Toen nam hij ook de beker
en dankte nogmaals.
Dankend aanvaardde hij
zijn leven te geven voor zijn vrienden.

Dan reikte hij hun de beker.
Drink hiervan, zei hij
dit is de beker van mijn bloed,
mijn leven dat aan jullie wordt uitgedeeld.

Blijf eten van dit brood en drinken uit deze beker
om mij te gedenken.

 

Onze Vader

Vredeswens 

Vrede is geen passief verlangen, maar een moedige keuze.

Moge de vrede van dit uur ons de moed geven om niet weg te kijken waar het pijn doet.
Moge zij ons een luisterend Mariahart schenken dat de ander werkelijk hoort, en ook de kracht om een veilige schuilplek te zijn voor wie op de vlucht is of steun zoekt.

Laten we elkaar die vrede van harte toewensen…

Communie

Gebed voor het slotlied

We stappen straks weer de straat op, terug het heftige leven in.

Laat het niet bij mooie woorden blijven. Laten we de moed hebben om te luisteren naar wat écht telt, en het lef om niet weg te kijken als het pijn doet.

Waar de wereld verhardt, kunnen wij de schuilplek zijn. Waar mensen op de vlucht zijn of gebroken worden, mogen wij het accent leggen op zachtheid, zorg en nabijheid.

Dat is de kracht die we vandaag vierden. Maria, een mens van vlees en bloed met een opdracht aan ons om precies zo in het leven te staan.

Daarom, zegen ons en behoed ons, doe lichten over ons uw aangezicht. We zingen de viering uit met deze dominicaanse zegen: De levende behoede u..

 

Slotlied : De levende behoede u 

De Levende zegene en behoede u.
De Levende doe zijn aangezicht over u lichten,
en zij u genadig. De Levende verheffe zijn
aangezicht over u, en geve u vrede.

Zegen ons en behoed ons,
doe lichten over ons uw aangezicht
en wees ons genadig
Zegen ons en behoed ons,
doe lichten over ons uw aangezicht
en geef ons vrede.

Tekst: Numeri 6, 24-27 Muziek: Gert Bremer