Dominicus Gent

Viering van Goede Vrijdag

3 april 2026

 

Welkom aan elk van jullie hier in deze kerk, en ook aan iedereen die thuis via streaming met ons meevolgt. In dit samenzijn op Goede Vrijdag gedenken wij het leven, lijden en sterven van Jezus.

Wij overwegen een peilloos diep geheim. Dit geheim ligt zomaar op de pleinen en straten van onze wereld, dit geheim is te vinden in de vluchtelingenkampen en de slagvelden, in onze kantoren en onze huizen, in ons lijf en in ons hart. Het is het geheim van het kruis. Dit geheim is ons toevertrouwd.

Midden in onze wereld van rumoer en geweld, verbergt het geheim van het leven zich in de verwonding, de verslagenheid, de stilte. Bij het laatste avondmaal met zijn vrienden, zei Jezus: Dit is mijn lichaam, gedeeld als brood. Dit is mijn bloed. Jezus gaf zich over. En wij geloven dat hij, in die overgave, dat hij het werk van God deed.

We staan vandaag in de stilte bij het geheim van de wereld. Het geheim van ons leven. Het geheim van God. We staan in de stilte van dat geheim. En deze stilte is Gods stilte.

 

Gij, God, ruimte waarin wij leven, bewegen en zijn. Gij, stille stem die ons verbindt met de pijn van de wereld. Levensadem, die ons doet zuchten om de komst van Uw Rijk van goedheid en waarheid, van recht en vrede. Raak ons aan, wek liefde die ons vormt tot het beeld van U, die liefde zijt. Dat vragen wij, in de naam van Jezus, onze geliefde broeder, in wiens spoor wij ons pad zoeken.

 

Muziek

Arvo Part Spiegel im Spiegel
https://www.youtube.com/watch?v=FZe3mXlnfNc

 

• PILATUS VEROORDEELT JEZUS TER DOOD.

Namens de Romeinse keizer stelt hij orde op zaken. Jezus staat zwijgend voor hem. Hij is stil. Een uitsparing van stilte te midden van het lawaai.
“Ik ben het,” heeft hij gezegd, toen ze hem zochten in de tuin van Getsemane. Hij verbood zijn vrienden hem met geweld te verdedigen.
“Ik ben het. Ik ben er. Ik ben. “
Er zijn, dat is zijn wapen, een ander wil hij niet. Aanwezig zijn, zoals God aanwezig was en tegen Mozes zei: “Ik ben. Ik ben die er zal zijn”. Aanwezig zijn, zoals God aanwezig was bij de schepping, als hij zegt tegen het licht: “Wees!” En het licht was.

Geslagen is Jezus, nu, gemarteld, vernederd. Zo doen machthebbers met mensen die hen voor de voeten lopen. Dit gebeurt er met mensen voor wie niemand opkomt.
Inderdaad, dit overkomt mensen, dit is onze wereld. En hier is God. Zo is God.
Onnadrukkelijk als de stilte die steeds wordt overschreeuwd, die niet wordt gehoord, maar die ruimte geeft.

Gij, God,stilte die zich laat overschreeuwen, die zich laat veroordelen, die zich laat doden, wees de ruimte van ons bestaan, geef de draagkracht die het mogelijk maakt te leven als beeld van U, zoals dit oplicht in Jezus, onze broeder. Amen.

 

• JEZUS DRAAGT ZIJN KRUIS EN VALT.

Het kruis wordt Jezus opgelegd. Gods Rijk had hij verkondigd, een plaats van vol en waarachtig leven. Uitsluiting en verwerping, pijn en dood vallen hem ten deel. Hij accepteert, neemt het op zich. ‘Ik ben het. Hier ben ik. Ik ben.’

‘Hij heeft zijn mond niet geopend’, schreef ooit de profeet Jesaja. ‘Zoals een schaap dat zwijgend voor zijn scheerders staat, heeft hij zijn mond niet geopend.’ Deze woorden zijn al snel op Jezus toegepast.

Velen, op tal van plaatsen in de wereld, kunnen weinig anders dan incasseren. Ze lijden. Soms omdat zij probeerden het leven wat menselijker te maken. Maar vaak gebeurt het ook zomaar, zonder reden. Je zou iets troostends of opbouwends willen zeggen, maar wat? Soms, als er niets meer over lijkt te blijven, toont zich een mysterieuze en onvermoede draagkracht. ‘Ik zal er zijn.’ Jezus belichaamt deze stille draagkracht, die goddelijk is.

Maar het kruis dat Jezus opgelegd krijgt, is te zwaar. Hij kan het niet dragen. Het is te veel, hij gaat onderuit. Het is te veel om vrede te zijn, te midden van het geweld. Het is zwaar om betrokken te zijn, te midden van onverschilligheid. Het is te veel gevraagd, te geloven dat er troost en licht zal zijn, waar alles troosteloos en grauw is.

Jezus valt. Hij ligt op de grond. Ze dwingen hem om overeind te komen. Hij moet opstaan en doorgaan. Er is geen andere mogelijkheid dan het onmogelijke toch gewoon te doen.

Gij, God, betrokken bij ons, tot in wat ons te veel is, tot in ons vallen. Keer u niet af, laat ons niet achter, maar blijf bij ons en wees nabij.
Gij, God in ons verborgen als draagkracht,
onder ons aanwezig als overgave,
zich in ons roerend als verlangen,
blijf bij uw schepselen, waar ze ook gaan en wat hen ook overkomt.

 

• DE MOEDER ZIET DE ZOON.

Pijn isoleert en lijden maakt eenzaam en stil. Je eigen verlorenheid zie je terug in de hulpeloosheid van de ander. Het besef dat uw pijn ook pijn veroorzaakt bij een dierbare, verdiept het lijden en vergroot het gevoel verloren te zijn. Maar het doorbreekt de eenzaamheid, en dat troost ook.

“Ik heb de ellende van mijn volk gezien,” zegt God tegen Mozes. “Hun jammerklachten over hun onderdrukkers gehoord, Ik ken hun lijden.
Bevrijding begint met gezien worden , in de pijn en in het lijden.

Maria ziet Jezus. De moeder kent de pijn en het lijden van haar kind. Zij weet dat de weg onbegaanbaar is geworden en letterlijk doodloopt.
Jezus kent en herkent het lijden en verdriet van zijn moeder. Ze openen zich voor elkaar. Zo zijn ze elkaar tot last, zo dragen zij elkaars last. Tegen de onverschilligheid in.

Gij, God, die ons opent voor elkaar
Gij maakt ons tot de ogen waardoor Gij ziet,
De oren waarmee gij hoort, de harten waarmee gij kent wat mensen overkomt. Doorbreek de afweer in ons, leer ons kennen en erkennen wat plaatsvindt, onder ons, met ons en ook door ons.

 

Muziek

https://www.youtube.com/watch?v=zPHWk1YZ5Y0&list=RDzPHWk1YZ5Y0&start_radio=1 (Bach)

 

• SIMON VAN CYRENE

Het was zomaar iemand, een zekere Simon, van Cyrene. Hij werd zo maar door de Romeinse soldaten opgepakt. Ze dwongen hem zomaar Jezus te helpen zijn kruis te dragen. Zomaar iemand, die zomaar wordt opgepakt.
Die Simon is van Cyrene, een Noord-Afrikaan dus, een vreemdeling zonder rechten, zonder relaties die hem beschermen en zijn waardigheid erkennen. Hij wordt ingeschakeld. Heeft Simon Jezus willen helpen? En zich met Jezus verbonden gevoeld? Wie zal het zeggen?

Maar Simon van Cyrene draagt het kruis van zijn herkomst en zijn positie. Geminacht, in de marge, niet gekend. Zo is hij met Jezus verbonden.

De stilte die in Jezus’ lijden spreekt, is de stilte die ook in Simons’ leven spreekt. De God die Simons’ leven draagt is de God die Jezus’ lijden draagt, mede via Simon.

 

• VERONICA

Iemand echt zien, betekent hem of haar zien voor wat hij of zij is: onder alle omstandigheden een mens, een beelddrager van God.
Veronica, zo noemt de traditie de vrouw die ziet wat Jezus in zijn ellende nodig heeft en die hem de moeite waard vindt om hem dat ook te geven. Ze veegt met een teder gebaar zijn gezicht proper. Alsof ze wil wegvegen wat te midden van de verschrikkingen de menselijkheid verbergt, alsof ze hem weer herkenbaar maken als mens, als deze mens, als kind van God.
De naam van Veronica betekent: ware beeltenis. Zij zag zijn ware beeltenis. Zij zag in hem de ware beeltenis van God. En zij werd op haar beurt, de ware beeltenis van Jezus, die barmhartig is zoals God barmhartig is.

Volgens de overlevering blijft de afdruk van Jezus gezicht achter op het doek waarmee Veronica zijn gezicht schoonveegde. Zijn ware gelaat drukt zich uit in het bloed en in het vuil. Jezus was icoon van God, juist in de aantasting door pijn en door lijden.

God, Gij toont u in diegenen die U zien in mensen die worden uitgesloten, die worden uitgespuwd. Gij licht op in de barmhartigheid, die wij bij elkaar wekken en aan elkaar bewijzen. Veeg ons gezicht proper, herschep ons naar uw beeld dat Gij in ons hebt gelegd, naar de gelijkenis van Jezus, de geliefde.

 

• JEZUS STERFT AAN HET KRUIS.

Niets wordt Jezus gelaten, niets om hem te beschutten, niets om hem overeind te houden. Wie hem omringden, hebben hem verlaten. Wat zijn leven zin gaf, is hem afgenomen. Wat hij gedaan heeft, wordt ongedaan gemaakt. Elk houvast is hem uit handen geslagen. Alleen zijn naakte lichaam blijft over en zelfs dat is niet meer van hem. Wat valt er nog te zeggen? Er rest slechts zwijgen.

Zijn lichaam komt in handen van mensen die met hem kunnen doen wat ze willen, en die dat ook doen als het hen zo uitkomt.
Ze verkopen, ze gebruiken, ze pijnigen, ze doden. Ze zetten een doornenkroon op zijn hoofd. En wie zou hen nog tegenspreken?
Jezus doorziet hen. Zij weten niet wat ze doen, zegt hij. Diegenen die zich mee laten slepen, weten niet dat ze hun hun eigen graf graven. Neen, maar het wordt toch maar gedaan.
Met ontelbaar velen wordt dit toch maar willekeurig gedaan. Niets en niemand die het tegenhoudt. Jezus hangt aan het kruis om te sterven. Om voor iedereen zichtbaar, vernederd te sterven.

De getuigenissen over Jezus’ dood verschillen. Stierf hij met een luide kreet, een schreeuw van machteloos protest? Stierf hij met de uitroep :” Eloi, Eloi, lama sabachtani? “ God, mijn God, waarom heb je mij verlaten? Geloofde hij dat mét hemzelf, ook zijn God verslagen was?

Of was zijn sterven zijn laatste teken van vertrouwen? Ging hij weg uit dit leven, als teken van Gods solidariteit met degenen die niets hebben dan hun stervend lichaam. Gaf hij zijn levensadem in de handen van God, zijn Vader? Was hij er tot op het einde van overtuigd dat God hem door de dood heen zou redden?

Hoe het ook zij, Jezus heeft zich tot in het sterven verbonden met hen die geen keuze hebben. Het heeft er alle schijn van dat God hem evenmin heeft gered, dan dat anderen werden gered.
Wat overblijft , is het geheim van de dood en wat daarin draagkracht heeft.
Wat heeft er nog overtuigingskracht vanuit de stilte van de dood? Wat valt er nog te zeggen? Er rest slechts zwijgen.

Muziek

Pie Jesu Gabriel Fauré https://www.youtube.com/watch?v=o9al6HNOgSo

 

 

• TOEVERTROUWD AAN DE AARDE

Er zijn mensen die in Jezus een teken van het ware leven blijven zien. Ook nu hij is gestorven. Ze zien in hem een manier van leven, die de dood omvormt tot geboortegrond. Er is zelfs een Romeinse centurio die hem zag sterven en die zei: “Deze is de zoon van God. ”

Er zijn Jezus’ vriendinnen en vrienden die niet kunnen verdragen dat zijn lichaam nog meer wordt geschonden. Ze halen hem van het kruis en leggen zijn dode lichaam in de schoot van zijn moeder Maria. De schoot die hem negen maanden gedragen heeft, de schoot waaruit hij geboren is.

En daarna, omgeven en doortrokken van de stilte van de dood wordt Jezus’ lichaam toevertrouwd aan de stilte van de aarde. Als een graankorrel, die in de stilte en de duisternis tot leven kan komen en uitgroeien om vrucht te dragen. Tijdens zijn leven heeft Jezus gezegd: “Zoals Jona drie dagen en drie nachten in de buik van het zeemonster zat, zo zal de mensenzoon drie dagen en drie nachten in de schoot van de aarde zijn”.

De aarde als schoot? Het graf als baarmoeder? Verwachting van leven door de dood heen?

Gij, God, die al wat leeft, de levensadem hebt ingeblazen, Gij hebt gezegd dat Gij nooit laat varen het werk van uw handen. Wees trouw aan uw belofte. En herinner U Uw naam: ik zal er zijn.
Draag ons en koester ons. Wees er, in Jezus en in alle mensen die leven in Zijn geest. Wees bij ons.

 

 

• BLOEMEN NEERLEGGEN OP HET KRUIS.

 

Muziek uit Georgische liturgie

https://www.youtube.com/watch?v=961ihcx4PoQ&list=RD961ihcx4PoQ&start_radio=1

 

• ONZE VADER

Bidden wij, tot slot van deze viering, zoals Jezus ons geleerd heeft, het Onze Vader…

 

 

 

 

 

*

Bronvermelding : Tekst van deze viering: Erik Borgman: https://www.youtube.com/watch?v=NarkF3HE3Wg