Viering Dominicus-Gent

Zondag 7 juni 2026

WAAR KUNST EN GELOVEN ELKAAR RAKEN…

 

Goedemorgen en aan allen van harte welkom in deze viering.
We stellen ons bij het begin van deze viering onder het licht van de Paaskaars en bidden:

Kom schepper, Geest, ontsteek jouw vuur
Herstel in ons de oude kracht
die mensen tot bezieling bracht
en hen deed gaan
waar niemand ging.
En toon ons vandaag
nieuwe wegen
van solidariteit
van nabijzijn voor leven
dat geen aandacht krijgt.

 

Het opzet was om vandaag aan de hand van een kunstwerk een viering op te bouwen. Wij zijn absoluut geen kunstspecialisten of kunstenaars maar kunnen zoals elkeen van ons wel kunst beleven. En daarover uitwisselen.

Kunst confronteert en breekt onze gebruikelijke manier van kijken open. Het doet ons op een andere manier zaken zien, mensen zien. Doorbreekt de vaste kaders waarbinnen ons denken zich beweegt, onze vertrouwde denkvormen. Kunst trekt onze aandacht op iets wat we voorheen niet zagen, trekt onopvallende dingen naar de voorgrond en maakt dominante zaken klein. Kunst kan alle verhoudingen veranderen en alle frames doorbreken en zo nieuwe ruimtes creëren, leven een nieuwe adem geven, perspectief bieden. Of het gaat om poëzie, de kunst van verhalen, dans, muziek of de vele beeldende kunstvormen: telkens worden we in contact gebracht met een ander soort realiteit en een nieuwe wereld binnengetrokken. Kunst beleven is scheppingskracht mogen ervaren, geraakt worden door …? Raken aan… ?

Vandaag doen we een poging om zo’n snijpunt tussen kunst en geloven naar voor te brengen. En bidden dat God telkens opnieuw verbeeldingskracht zou worden om stem en taal te geven aan wat verborgen bleef en aan zoveel mensendromen.

Lied: Vervul dit huis

Vervul dit huis met hart en geest
met aandacht voor de kleinen.
Dat al wie hier naar binnen gaat
hen noemen zal de zijnen.

Wees hier opnieuw verbeeldingskracht,
geef taal en toon aan dromen,
Geef stem aan wat verborgen bleef,
laat hier jouw rijk maar komen.

Wees kracht en troost voor jong en oud,
dat niemand hoeft te vrezen,
als hij zich inzet voor jouw rijk,
want dood heet daar ‘verrezen’.

T. Jan van Opbergen M. “Ons is geboren”

 

Ruimte maken

We beluisteren een verhaal uit het evangelie van Lucas. Het verhaal is enkel in zijn evangelie te vinden, niet bij de andere evangelisten
Lucas heeft in zijn evangelie wel meer verhalen die niet door de andere 3 verteld worden. Dat zijn bijna altijd verhalen die de barmhartigheid van God willen aantonen, denk maar aan het verhaal van de barmhartige Samaritaan, van de vader wiens verloren zoon terugkomt. In de veldrede volgens Lucas roept Jezus dan ook op : Wees barmhartig zoals jullie vader barmhartig is en niet: Wees volmaakt zoals de Vader volmaakt is, zoals we dat bij Matteüs horen.
Toch is Gods barmhartigheid niet oneindig. Dat mag dan uit volgend verhaal blijken.

 

Evangelielezing: LAZARUS EN DE RIJKE
(Lucas 16, 19-31)

19Er was eens een rijk man die in purper en fijn linnen gekleed ging en iedere dag uitbundig feestvierde, 20terwijl een arme, die Lazarus heette, met zweren overdekt voor de poort lag. 21Hij verlangde er naar zijn honger te stillen met wat bij de rijkaard van de tafel viel. Ja, zelfs kwamen honden zijn zweren likken. 22Nu gebeurde het dat de arme stierf en door de engelen in de schoot van Abraham werd gedragen. De rijke stierf ook en kreeg een eervolle begrafenis. 23In de onderwereld, ten prooi aan vele pijnen, sloeg hij zijn ogen op en zag van verre Abraham, en Lazarus in diens schoot. 24Toen riep hij uit: Vader Abraham, ontferm u over mij en geef Lazarus opdracht de top van zijn vinger in water te dopen en mijn tong daarmee te komen verfrissen, want ik word door de vlammen hier gefolterd. 25Maar Abraham antwoordde: Mijn zoon, herinner u hoe gij tijdens uw leven uw deel van het goede hebt gekregen en op gelijke manier Lazarus het kwade; daarom ondervindt hij nu hier de vertroosting, maar wordt gij gefolterd. 26Daarenboven gaapt er tussen ons en u voorgoed een wijde kloof, zodat er geen mogelijkheid bestaat, zelfs als men het zou willen, van hier naar u te gaan noch van daar naar ons te komen. 

 

Hier lijkt een einde te komen aan de barmhartigheid van God. De kloof tussen de arme en de rijke wordt in het hiernamaals bestendigd. Maar de verhoudingen worden wel op hun kop gezet. De rijke mag pleiten wat hij wil, de kloof waarvoor hij destijds verantwoordelijk was blijkt definitief onoverbrugbaar.

Naast de thematiek van de barmhartigheid is de omgang met rijkdom een van de grote thema’s in het Evangelie volgens Lucas. Het verhaal illustreert de omkeer in het koninkrijk van God, waarbij de hongerigen overladen worden met gaven en de rijken met lege handen worden weggestuurd. Zo horen we het bij begin van Lucas’ evangelie in het Magnificat. Heel het 16de hoofdstuk bij Lucas, waaruit ons verhaal komt, gaat over rijkdom en bezit en de gelijkenis die we zonet hoorden is hiervan een passende afsluiting.

De kernboodschap is dat geldzucht, vasthouden aan en streven naar rijkdom, hoewel het bij de mensen in hoog aanzien staat, een gruwel is in de ogen van God (zie Luc. 16:15b). In het koninkrijk van God gaat het daarom anders toe dan in de wereld (zie Luc. 1:52-53). De gelijkenis spoort de luisteraars aan om Gods wil te gehoorzamen die hier tijdens ons leven al duidelijk is uit Mozes en de Profeten: help de armen door je bezit met hen te delen. Het nalaten hiervan leidt tot een pijnlijk lot na de dood.

Het verhaal van de rijke die na zijn dood wordt gestraft en van de arme die wordt beloond, was dan ook een bekend Joods volksverhaal.
De rijke blijft in het evangelie een naamloos iemand; ondanks de mogelijkheden die hij heeft om met zijn opsmuk en goede sier naam te maken, blijft hij zonder naam. Het oosterse symbool van zonder betekenis zijn; een ‘niemand’ zijn. De arme Lazarus heeft in dit verhaal vanaf het begin een naam. Een mooie en troostrijke naam: ‘God heeft geholpen’. Die naam is van hem, hij is iemand en zelfs de ontkenning van zijn bestaan door de rijke kan die naam niet van hem afnemen. Dat is evangelie: de verhoudingen van onze wereld op zijn kop.

In onze samenleving worden veel mensen naamloos gemaakt: dé armen, dé vluchtelingen, dé transmigranten en zo gaan we ook met hen om. Ze worden vaak herleid tot naamloos koele cijfers: ’te veel uitkeringsgerechtigden’, ‘de uitgaven voor sociale zekerheid die teruggedrongen moeten worden’, ‘het percentage van de begroting voor ontwikkelingssamenwerking kan best wat lager’.

Deze muurschildering in Los Angeles is gemaakt door Skid Robot.

De hand van de straatkunstenaar heeft een ruimte geschapen voor de
dakloze man. Hij tekent zijn verlangen naar geborgenheid. Hij haalt de man hiermee uit de anonimiteit. Hij is een mens met eigen dromen en noden. De kunstenaar herbergt hem. Met enkele grove penseeltrekken herstelt hij hem in zijn waardigheid.

Het beeld choqueert én ontroert.
Het choqueert omdat het ons confronteert met het schrijnend gebrek aan basisbehoeften en veiligheid, met een mensonwaardige situatie.
Het ontroert omdat het die man een leefomgeving geeft, een eigen warme plek.
Er spreekt zo ongelooflijk veel respect en zorgende nabijheid uit. Diep mededogen voor een van de vele misfits in onze samenleving. Voor hem hebben ze een naam en een gezicht gekregen. Hij houdt dan ook contact met hen en zijn werk heeft het stadsbestuur van Los Angeles ertoe aangezet om meer- nog altijd onvoldoende- maar toch meer aandacht te schenken aan de huisvestingsproblematiek.

 

Lied: Delf mijn gezicht op

Delf mijn gezicht op, maak mij mooi.
Wie mij ontmaskert zal mij vinden.
Ik heb gezichten, meer dan twee,
ogen die tasten in den blinde,
harten aan angst voor angst ten prooi.
Delf mijn gezicht op, delf mijn gezicht op,
maak mij mooi, maak mij mooi.

Delf mijn gezicht op, maak mij mooi.
Wie wordt ontmaskerd wordt gevonden
en zal zichzelf opnieuw verstaan
en leven bloot en onomwonden,
aan niets en niemand meer ten prooi.
Delf mijn gezicht op, delf mijn gezicht op,
maak mij mooi, maak mij mooi.

T. Huub Oosterhuis M. Bernard Huibers

 

Perspectief openhouden

Het zal de meesten onder jullie niet verwonderen dat ik “muziek maken” koos als vorm van kunst. Ik ben opgegroeid met muziek. Ons papa speelde tuba en saxofoon. Op oudere leeftijd ging hij nog naar de academie om schuiftrombone te leren spelen. Ons mama zong graag en mooi. Ze leerde menig kajotster meisje zingen en dansen. Tijdens het strijken was het nooit stil in huis. Ofwel zong ze mee met de radio of als “dat op niets trok” zong ze haar eigen repertoire. Koorzingen was ook volledig haar ding.
De appel viel dus niet ver van de boom en zo deed ik zangstudies aan de academie. Ik zou mij een leven zonder muziek niet kunnen voorstellen. In mijn afscheidswoord ter gelegenheid van mijn pensionering verwoordde ik het als volgt: ”Meer dan de helft van mijn levenslied is gezongen maar blijft mooi naklinken. Nu volgt hopelijk nog een lange partituur vol mooie crescendo’s en decrescendo’s. Ik kijk er vol goesting naar uit, want voor mij is muziek de melodie waarvan de wereld de tekst vormt. “. Muziek raakt heel hard aan de snaar van het onzegbare. Waarover ik niet kan spreken zal ik blijven zingen.

Helemaal ondergedompeld in de cellomuziek tijdens de Elisabethwedstrijd moest ik terugdenken aan het interview door Friedl’Lesage met Liebrecht Vanbeckevoort in het programma Touché.
Het was adembenemend. Liebrecht is niet alleen een topmusicus maar heeft ook de gave van het beoefenen van een gelovige levenskunst.
Als schitterende concertpianist werd hij laureaat en publiekslieveling van de Elisabethwedstrijd in 2007. Hij praat ook helder over muziek en slaagt erin klassieke muziek minder afstandelijk te maken. Piano spelen is voor hem niet alleen een beroep maar een manier van bestaan. Hij beschrijft muziek als troost en verbinding, communicatie zonder woorden, iets bijna spiritueel.

Zoals ik reeds zei, is Liebrecht niet alleen een topmusicus maar heeft hij ook de gave van het beoefenen van een gelovige levenskunst.Hij praat daar in het interview opvallend open over. Niet op een dogmatische manier, maar als een bron van rust en betekenis. Hij zegt dat geloof hem helpt omgaan met onzekerheid en eindigheid. Liebrecht kreeg recent de diagnose van uitgezaaide darmkanker. Nu gaat zijn eerste en laatste gedachte naar zijn echtgenote, zijn 4 kinderen, zijn ouders en zussen.Hij benadrukt dat een zware ziekte niet alleen de zieke treft maar ook de hele omgeving meesleurt.
Liebrecht verwijst naar het lied “Raise me up” als beeld voor wat muziek en menselijke steun kunnen doen. Hij gebruikt het niet oppervlakkig als mooie melodie maar eerder als symbool voor:
-gedragen worden door anderen.
-kracht krijgen wanneer je zelf zwak bent.
-en hoe muziek iemand letterlijk emotioneel kan optillen.
De titel “You raise me up” raakt ook een centraal thema aan in zijn leven. Hij spreekt meerdere keren over verbondenheid met familie, publiek, collega’s muzikanten én iets spiritueels en religieus dat groter is dan hemzelf.

Op de vraag hoe hij zorgt voor zijn mentaal evenwicht, antwoordt hij:
-door te tuinieren, te koken, voor de kinderen te zorgen, door muziek te studeren en te beluisteren, door te wandelen en te bidden in de bossen. Muziek maakt vrij, zegt hij ,geeft perspectief en helpt mij ook om te bidden.

Verder in het gesprek verwijst Liebrecht naar het lied ”Amazing grace”. Het is één van de bekendste christelijke hymnen ter wereld geschreven door John Newton. Het nummer sluit nauw aan bij zijn christelijke overtuiging maar ook bij zijn liefde voor spirituele muziek van componisten zoals Bach en Liszt.
Van Bach gesproken. Ik zong 32 jaar in een barokkoor. We hebben samen heel veel werken van Bach gezongen. Ik heb mogen ontdekken hoe de muziek van die grootmeester een soort balans heeft tussen logica en emotie en spiritualiteit. Soms brengt ze sereniteit en troost-soms rust maar zonder verveling en ook diepe concentratie.Vooral fuga’s vragen heel veel aandacht. Je moet meerdere melodielijnen tegelijk volgen en dat verstrekt heel mooi de focus.Graag laat ik jullie nu luisteren naar het”Dona nobis pacem”.Het slotstuk van de Hohe Messe van Bach. Bach bouwde de mis bijna als een kathedraal van klanken. Voor mij is dit werk het mooiste voorbeeld van hoe en waar sacrale kunst ontstaat. Niet waar kunst religie illustreert maar waar kunst en geloof allebei proberen te antwoorden op dezelfde menselijke vraag: Hoe geef je vorm aan het onzegbare?

Muziek (beluisteren/bekijken) Donna Nobis Pacem – Hohe Messe van Bach

 

TAFELLIED

O Heer God erbarmend genadig lankmoedig
rijk aan liefde rijk aan trouw –
bewarend liefde tot het duizendste geslacht.

T. Huub Oosterhuis M. Antoine Oomen

 

Onze Vader

Vredeswens  

Communie: Filip speelt Amazing Grace

 

Psalm 138 in een bewerking van Guido Vanhercke

Loven wil ik deze wereld
tarten de zelfgenoegzamen
die zich de eigenaar wanen
van wat ze eten en drinken.

Loven wil ik deze wereld
tarten de ijdelen
die zich de eigenaar wanen
van hun talenten
alsof niet iemand hen leerde spreken
alsof niet iemand, naamloos
als alle namelozen,
hun huis heeft gebouwd.

Loven wil ik deze wereld
tarten de machtigen
die vergeten zijn hun onmacht
hun tranen toen ze kind waren
aan de hand van hun moeder
die vergeten zijn de troost
die van allen is,
de geringsten het eerst.

Loven wil ik deze wereld
tarten de starren, de haters
de verdorden van hart
die als stenen hinderen langs de weg
de toekijkers met hun laster,
poelen in plaats van stromend water
zijn ze, oh mocht hun bitterheid
bronnen slaan die ze nooit vermoedden
mochten stemmen in hen breken
waar ze vroeger voor vluchtten.

Loven wil ik deze wereld
deze schoonheid in tegenlicht soms,
soms in vol gelaat,
deze volheid die zich weggeeft
aan wie haar nabij komt
niet aan prekers en zondelozen
maar aan het klein gebaar
aan de stille stem
aan de hand die zachtjes
de deur dichtdoet.

 

Lied: Zegening

Bevelen wij elkaar in de hoede van de Eeuwige,
zegene ons de grote NAAM:
Met vrede gegroet en gezegend met licht!
Met vrede gegroet en gezegend met licht!

Voor wie zoeken in de stilte
naar een vuur voor hart en handen:
Met vrede gegroet en gezegend met licht!

Voor wie zingen op Gods Adem
van de hoop die niet zal doven:
Met vrede gegroet en gezegend met licht!

Voor wie roepen om vrede,
van gerechtigheid dromen:
Met vrede gegroet en gezegend met licht!

Voor wie wachten in vertrouwen
dat de liefde zal blijven:
Met vrede gegroet en gezegend met licht!

Het licht van Gods ogen gaat over u op!
De zon van zijn vrede, als een nieuwe dag!
Met vrede gegroet en gezegend met licht!

Met vrede gegroet en gezegend met licht!
Met vrede gegroet en gezegend met licht!

T. Sytze de Vries M. Willem Vogel

Interview met Liebrecht Vanbeckevoort: Radio 1 Touché (via VRT max opnieuw te beluisteren)