Rabotkerk & Dominicus Gent

Viering van zondag 30 augustus 2026

ONBEKOMMERDE WAAKZAAMHEID   

 

Van harte welkom.  Welkom ook onze vrienden en vriendinnen van de protestantse Rabotkerk, die vandaag met ons meevieren.   Welkom ook aan allen die via de streaming aansluiten. 

Wij stellen ons onder het licht van de Paaskaars.  

 

Gebed

Scheppende God, Gij roept ons om de aarde te beschermen als een tuin, waar alles kan groeien en bloeien. Laat ons zien wat we kunnen doen. Vergroot ons vertrouwen in onze mogelijkheden.

God, Gij laat water uit rotsen stromen
Gij lest de dorst van hen die in angst ronddwalen,
behoedt ons voor de droogte van een achteloos leven.

God, laat uw zegen komen over de wolken en het veen,

over het fruit, de bloemen, de groenten en de dieren.

Zegen onze aarde.

Zegen ons en de kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen.

 

Het is vandaag de vijfde zondag van de maand, en dan gaat de viering hier in Dominicus  traditiegetrouw over de zorg voor het klimaat.  Morgen begint ook in veel kerken wereldwijd de zogenaamde scheppingsperiode die loopt van 1 september tot 4 oktober. Protestantse, katholieke en orthodoxe kerken besteden aandacht aan de Schepping en de zorg voor onze aarde. Weet dus dat er bondgenoten zijn.  Samen maken wij deel uit van de brede beweging van mensen die geloof verbinden met zorg voor de aarde en de natuur.

 

Lied: Dit is een morgen als ooit de eerste (morning has broken…)

 

 1 Lezing: Genesis 2, 8-17 

God plantte een tuin in Eden, in het oosten en plaatste daar de mens die H/Zij had gevormd.
Uit de aardbodem liet God alle bomen opschieten, begerenswaardig om te zien en goed om van te eten, de boom van het leven in het midden van de tuin en de boom van de kennis van goed en slecht.
En een rivier kwam uit Eden om de tuin te bevloeien en vandaar splitst hij zich in vier armen.
De naam van de eerste was Pisjon, deze stroomde om heel het land Chawila waar goud was.
Het goud van dit land was goed en er was balsemhars en onyxgesteente. De naam van de tweede was Gichon, deze stroomde om heel het land Kusj. De naam van derde was Tigris, deze liep ten oosten van Assur. De vierde was de Eufraat.
God nam de mens en plaatste hem in de tuin van Eden om hem te dienen en te bewaken. God gaf de mens een gebod en zei: van alle bomen van de tuin mag je zeker eten, maar van de boom van kennis van goed en slecht mag je niet eten, want op dag dat je daarvan eet zul je sterven.

 

Duiding :  waakzaamheid

Onlangs bezocht ik een tuin die bij een school hoorde. De tuin was een kleine oase, met groenten en fruit. De kinderen van de school konden ervoor kiezen om mee te werken in de tuin: zaaien, onkruid wieden, oogsten. Het was bovendien een heerlijke plaats om te zitten in de schaduw. De tuin was er niet op één dag gekomen. Het had toch heel wat inspanning gekost om de tegels te verwijderen, de grond om te spitten en bomen en struiken te laten groeien. Een klein paradijs naast de school, midden in een Nederlandse woonwijk.

Toen ik goed keek, zag ik ook dat er hier en daar een hek met scherpe punten was geplaatst en een camera. Bij navraag bleek dat de tuin in het verleden te lijden had onder vandalisme. Mensen die meenden dat ze met de tuin mochten doen wat ze wilden. De daders bleven onbekend en dus moesten er maatregelen getroffen worden. De ingrepen waren dus noodzakelijk, maar tegelijk ook jammer, want daarmee was de plaats net iets minder paradijselijk geworden.

Want het zou toch moeten zijn zoals in die eerste tuin, de tuin van Eden die gemaakt was voor een ieder, voor alleman, voor de mensheid. De aarde is immers onze tuin en dus van allen. Zo was het bedoeld, een gift van God, gratis gegeven om de mens heerlijk te laten leven.

Maar het is misgegaan, en ik vraag me af waar? Misschien toen er mensen kwamen die zich een stukje van de tuin gingen toe-eigenen en beweerden dat het enkel voor hen was. Zoals ook vandaag nog altijd mensen van hun grond worden verdreven, omdat grootgrondbezitters hem zich met de overredingskracht van hun centen weten toe te eigenen. Misschien was het toen we nog enkel selectief gingen luisteren naar Gods opdracht. We lazen alleen het eerste scheppingsverhaal waarin we  hoorden dat we de dieren en planten mochten onderwerpen en we lazen dit als een vrijbrief om ze uit te buiten. (Gen 1:26, 28). Het tweede scheppingsverhaal over de tuin werd enkel gelezen als aanzet naar de zondeval. Want hier klinkt het anders. Hier staat: God plaatste de mens  in de tuin van Eden, om die te dienen en erover te waken (Gen 2:15). De tuin moet dus niet ons dienen maar wij de tuin. We moeten er dus zorg voor dragen.

Het lijkt of we geen oor gehad hebben naar dat laatste, namelijk dat we omzichtig en waakzaam moeten zijn. En we moeten bij dat woord waakzaamheid dus niet meteen denken aan hoge muren en strengere regels voor wie wel en niet binnen mag in de tuin. Onze zorg gaat om het welzijn van de tuin zelf, dat hij het volhoudt, dat er geen mensen zijn die meer nemen dan ze nodig hebben. Op die manier hadden we wellicht waakzamer moeten zijn dat niemand zich onze aarde, laat staan het water en de lucht zou toe-eigenen, en dat we de opbrengst ervan eerlijk zouden verdelen.

Misschien waren we gewoon naïef en weinig voorbereid op de onbegrensde hebzucht van de mens. We hebben ons hier weinig tegen leren wapenen. Of we geloofden teveel in de mens als een rationeel en verantwoordelijk wezen: deze mens ziet toch in wat de grens is; deze mens zal toch het leven kiezen? Maar ook u en ik laten ons in onze keuzes vaak emotioneel beïnvloeden. Hoe makkelijk laten we ons verleiden door ons wijs te laten maken dat het verbod om niet overal van te eten enkel voor de ander gold en niet voor ons. Hoe bang zijn we geweest zelf te kort te komen. Hoe zeer voelen we ons vandaag gegijzeld door het dreigement dat wij zelf (onze industrie, de financiële situatie van ons land) nadeel zouden ondervinden indien de vruchten van de tuin eerlijk verdeeld werden.

In elk geval zijn we niet  voorbereid op de brutaliteit die we vandaag zien, op de hardnekkige onverschilligheid waarmee de machtigen weigeren te laten ingrijpen als het om onze gezamenlijke tuin gaat. Regeringen willen ons doen geloven dat onze veiligheid meer gebaat is bij de redding van onverantwoord geleide banken, hogere defensie-uitgaven en geldverslindende oorlogen, maar er is weinig bereidheid om inspanningen te doen voor  onze aarde, voor het milieu.

Op dit alles hebben we ons niet voorbereid. Toch ontslaat het ons niet om de opdracht serieus te nemen: de aarde te dienen en haar met zorg te beheren en te bewaren en maatregelen te nemen die ons nu wel voorbereiden op een betere toekomst.

 

Lied : Het woord dat ik jou geef is niet te zwaar, jij kan het volbrengen.. 

 

 

 

 

 2 Lezing Mt 6

Niemand kan twee heren dienen. Gij kunt niet God dienen en de mammon. 

Daarom zeg Ik u: Weest niet bezorgd voor uw leven, wat ge zult eten en wat ge zult drinken, en ook niet voor uw lichaam, wat ge zult aantrekken. Is het leven niet meer dan het voedsel en het lichaam niet meer dan de kleding?  Let eens op de vogels in de lucht: ze zaaien niet en maaien niet en verzamelen niet in schuren, maar uw hemelse Vader voedt ze. Zijt gij dan niet veel meer dan zij? Trouwens, wie van u is in staat met al zijn tobben aan zijn levensweg een el toe te voegen?  En wat maakt gij u zorgen over kleding? Kijkt naar de leliën in het veld: hoe ze groeien. Ze arbeiden noch spinnen.  och zeg Ik u: Zelfs Salomo in al zijn pracht was niet gekleed als een van hen. Als God nu het veldgewas dat er vandaag nog staat en morgen in de oven wordt geworpen, zo kleedt, hoeveel te meer dan u, kleingelovigen?  Maakt u dus geen zorgen over de vraag: wat zullen wij eten of wat zullen wij drinken?  Want dat alles jagen de heidenen na. Uw hemelse Vader weet wel dat gij al deze dingen nodig hebt.  Maar zoekt eerst het Koninkrijk  en zijn gerechtigheid: dan zal dat alles u erbij gegeven worden. Maakt u dus niet bezorgd voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt voor zichzelf. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen leed. 

 

Duiding : het genoeg

Jezus geeft ons een zoekopdracht: zoek eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid.  En vervolgens geeft hij daarbij twee kijktips: kijk eens naar de vogels, kijk naar de bloemen. Wat een vreemde combinatie. 

Als ik deze zomer keek naar de planten in uitgedroogde grond,  en hoorde over de vogelssoorten die uitsterven,  hoe kan die zoektocht naar dat Koninkrijk samengaan met een houding van onbekommerdheid? 

In deze scheppingsperiode vinden we inspiratie bij kerken overal ter wereld, die daarover hebben nagedacht en initiatief hebben genomen. 

De kerk van Engeland en Wales lanceerde een  “Call of creation”:  een concrete oproep om kerkelijke -gronden af te staan  voor biolandbouw en  kerkelijke gebouwen om te schakelen geschakeld  duurzame verwarming.   

De orthodoxe ‘boskerken’ in Ethiopië spannen zich al vele jaren in om de kleine stukjes van het woud rond hun kerkgebouwen te verzorgen.  Omheind door een stevige muur, zijn er honderden kleine oasen in een dor landschap.  Ze worden wel eens de tuinen van Eden genoemd.. Deze plekken zijn, net zoals in het voorbeeld over de gemeenschappelijke tuin, een plaats van samenkomst en plezier voor spelende kinderen, een weldaad van schaduw.  Ze kennen een rijkdom aan bomen, planten en dieren.  Hier vind je een kort filmpje. Het ontroert om te zien hoe koppig volgehouden zorg  én genieten hier in balans zijn. https://canopymeg.com/canopymeg-missions/ethiopia-church-forests/

Net zoals de ecokerken in Nederland en Belgie roepen deze orthodoxe Ethiopische boskerken op om zeer aandachtig naar de vogels en de bloemen te kijken.  Om de schoonheid ervan te beseffen, maar ook om samen te rouwen, om samen het verdriet te uiten over alle verloren soorten.  En om vervolgens onze spiritualiteit te voeden en onze manier van leven te veranderen.

Wat kan ik doen?  Wat kunnen wij doen?  Welke grenzen hebben wij te respecteren?  Beperken wij onze consumptie, kiezen we voor voeding waarmee we niet – of minder- verontreinigen en  vernietigen? Kiezen we voor producten gemaakt met  respect voor de natuur en voor menselijke arbeid ?  Dat betekent concreet voor mij dat ik veel producten niet meer kan kopen en eten.  Dat betekent ook: stemmen voor een politiek die duurzame productie van voeding steunt.  Als het beleid de juiste grenzen trekt wordt het voor personen gemakkelijker om goede keuzes te maken.  Dit is echter nu niet het geval.  Het is toch godgeklaagd dat bio-landbouwers moeten ‘bewijzen’ dat zij geen pesticiden of antibiotica gebruiken, terwijl de landbouw die veel verontreinigt vrijuit gaat en stevig gesubsidieerd blijft.  Dat is toch echt de omgekeerde wereld.

Er zijn ook grenzen nodig die de armsten beschermen. In België zijn er veel mensen gestorven door de hitte.  Sommige analisten zeggen dat dit het gevolg is van  armoede en van veel meer slechte huizen dan in ons land,  in vergelijking met vb. Nederland.   En dan is er een minister in ons land die zegt: “Leef! Geniet van je barbecue, duik in je zwembad en drink een pintje.”  Zijn pleidooi voor individuele ‘onbezorgdheid ‘is losgekoppeld van een zoektocht naar een goed leven voor de armsten, en een gezonde aarde voor allen. Deze minister hoort bij een regering die klimaatmaatregelingen terugschroeft. Dat maakt ons triestig en opstandig.  

Als gelovigen oefenen wij ons hier op zondag  om te “genieten van het genoeg”, om te leven binnen grenzen van wat goed en duurzaam is. Het koninkrijk van God zoeken betekent:  een toekomst zoeken voor volgende generaties, een toekomst voor de aarde.  Niet de mammon laten regeren, niet het geld het laatste woord laten hebben, maar durven vertrouwen op dat koninkrijk van God.

Wie aandachtig kijkt naar de vogels en de planten en de armsten,  ontdekt waar dat koninkrijk van God zich vandaag aandient.  Dan kunnen wij het binnenlaten, om onszelf in dienst te stellen van dat koninkrijk van gerechtigheid.

Ik geloof dat Jezus gelijk heeft: dan ontdek je niet alleen schoonheid, maar je kan ook beter relativeren en kiezen voor wat er echt toe doet. Dan kan je de hebzucht en het verlangen naar buitengewone rijkdom relativeren.   Zo kunnen mensen samen vanuit een groter vertrouwen leven, waar bezorgdheid  en onbezorgdheid  in balans komen. Waar ‘inzet voor de aarde’ en ‘genieten van het genoeg’ samengaan. De bijbel is realistisch: wij leven niet in een paradijs.  Wij zijn in een tuin geplaatst, met een opdracht.   Een tuin vinden , een tuin bewaren waar mensen én natuur mogen groeien en bloeien.  Het is een vreugde om daar deel van uit te maken.  

Kunnen wij  vertrouwen op dit woord van God?  Op dit woord van Jezus?  Zodat  bezorgdheid niet te zwaar weegt op ons,  en in balans wordt gebracht door een houding van onbekommerdheid en vrijheid?  We kunnen dit alvast uitzingen in een lied.

 

Lied :  Het woord dat ik jou geef is niet te zwaar.. 

 

 

TAFELDIENST

Laten wij aan tafel aan.  Laten we de naam in herinnering brengen van Jezus uit Nazareth.  Hij belichaamde het koninkrijk van God  in de manier waarop hij leefde.  Hij maande ons aan te kijken naar de bloemen en de vogels en onbekommerd te staan tegenover mateloze hebzucht. En te vertrouwen op God.

Laten we daarom hier niet alleen vieren met de twee aanwezige gemeenschappen, maar ook met al wie hier vandaag niet kunnen zijn : de mensen waaraan niemand denkt, de zieken uit onze gemeenschap. 

Wij vieren in dankbare herinnering aan onze geliefde doden.

Wij vieren samen met al wie rouwen om de vervuiling en vernietiging op deze aarde, en samen met al wie concreet zorg dragen en zich inzetten voor vrede en gerechtigheid.  

 

Lied : Gij die de stomgeslagen mond verstaat 

 

Op de avond voor zijn dood, toen hij met zijn vrienden aan tafel zat, nam Jezus het brood, hij sprak de zegen uit, hij brak het brood en gaf het aan zijn vrienden, met de woorden:  “Dit is mijn lichaam, gebroken en uitgedeeld voor allen.”  Neem en eet hiervan.

Toen nam Jezus ook de beker met wijn, zegende die en sprak: “Dit is mijn bloed, dit is mijn leven.  Voor jullie uitgedeeld. Drink uit deze beker om mij te gedenken. 

 

 

Slotgebed : Fragment uit  : Antjie Krog (Lux aeterna)

Broze Aarde die zich onder het universum uitstrekt,
laat ons U zien als een koninkrijk,
laat ons goed voor U zorgen,
voor Uw oppervlak
als ook voor Uw diepten.

Ga heen in vrede en verheerlijk de Broosheid van het Leven.
Ga heen en verkondig de hymne van Water,
de zorg over de Aarde en alles wat daarin, daarop en
daaruit duurzaam bestaat.
Ga heen, word Verzorgers van de Aarde en tors het Juk van Kostbaarheid.

Adem, adem, adem, adem, adem…

 

 

https://canopymeg.com/canopymeg-missions/ethiopia-church-forests/